მარხვა

როგორც სახელიდან ჩანს, მთვარის თვეების დასაწყისი და დასასრული  მთვარის მოძრაობების მიხედვით განისაზღვრება. ვინაიდან რამადანის მარხვა მხოლოდ რამადანის თვეშია და რამადანის თვე ყოველწლიურად იცვლება მთვარის კალენდრის მიხედვით, მარხვის დასაწყებად, ჯერ უნდა დადგინდეს, რომ რამადანის თვე დაიწყო. შუამავალი ამბობს: „დაიწყეთ მარხვა, როცა დაინახავთ ნახევარმთვარეს (რამადანის ნახევარმთვარე) და იზეიმეთ, როდესაც დაინახავთ ნახევარმთვარეს (შევვალის ნახევარმთვარეს). „თუ ამინდი მოღრუბლულია, დაასრულე ოცდაათით“. (მუსლიმი, სიამ, 19-20 [1081]; იხ. ბუხარი, სავმ, 5, 11 [1900, 1909]).

ერთი შეხედვით, ეს ჰადისი ბადებს აზრს, რომ არ შეიძლება მარხვის დაწყება და ბაირამის აღნიშვნა, თუ მთვარეს შეუიარაღებელი თვალით არ დავინახავთ. როდესაც ამ თემაზე სხვა გადმოცემები ფასდება, გასაგები ხდება, რომ ამ ჰადისების მიზანი იმ პერიოდის ადამიანებისთვის საკითხის გასაგები ენით განმარტებაა. ერთ-ერთი სხვა ჰადისის მიხედვით, შუამავალი ასე ამბობს: „ჩვენგაუნათლებელი საზოგადოება ვართ, ჩვენ არ შეგვიძლია გამოთვლა, წაკითხვა და წერა. ჩვენ ვიცით, თვე  29 ან 30 დღე გრძელდება“. (ბუჰარი, „სავმ“, 13 [1913]; მუსლიმი, „სიამ“, 15 [1080]) ამრიგად, მინიშნებულია, რომ მთვარის დადგომის განსაზღვრისათვის გაანგარიშების მეთოდიც მისაღებია.  

წმინდა ყურანში საკითხთან დაკავშირებით ნათქვამია: „მზე და მთვარე – გათვლილი ანგარიშით (მოძრაობენ)“. (რაჰმანი, 55/5)

„უეჭველად, ალლაჰი განაპობს მარცვალსა და კურკას; ამოჰყავს მკვდრისაგან ცოცხალი; და ცოცხალიდან მკვდარის ამომყვანია. აი, ესაა ალლაჰი. მაშ, როგორღა უარყოფთ თქვენ! გამპობია ცისკრის, და დაადგინა ღამე მოსასვენებლად, ხოლო მზე და მთვარე  გამოსათვლელად. ესაა განწესება ძლევამოსილისა, ყოვლისმცოდნისა. და იგია, რომელმაც დაამყარა თქვენთვის ვარსკვლავები, რათა გზა გაიკვლიოთ იმით ხმელეთისა და ზღვის ბნელეთში. ასე დაწვრილებით განვმარტეთ აიათები ხალხისთვის, რომელთაც შემეცნების უნარი აქვთ“. (ენღამი, 6/96)

„იგია, რომელმაც დაადგინა მზე სხივად და მთვარე ნათელად. მან დაუდგინა სამოძრაო გზანი მათ, რათა თქვენ გცოდნოდათ წელთაღრიცხვა და  გამოანგარიშება. არ გაუჩენია ალლაჰს  ყოველივე ეს, თუ არა მხოლოდ ჭეშმარიტებით. იგი განმარტავს აიათებს შეგნებულ ხალხთათვის“. (იუნუსი, 10/5)

„უეჭველად, თორმეტი თვეა თვეთა რიცხვი ალლაჰის წინაშე, ალლაჰის წიგნში, ცათა და დედამიწის გაჩენის დღიდან. მათგან ოთხი თვე ნაკრძალია. სწორედ ესაა ჭეშმარიტი სარწმუნოება. მაშ, ნუ მოექცევით ამ თვეებში უსამართლოდ თქვენს სულს. და ებრძოლეთ წარმართებს ერთიანად, როგორც თქვენ გებრძვიან ერთიანად, და იცოდეთ, უეჭველად, ალლაჰი ღვთისმოშიშებთანაა!“ (თევბე, 9/36)

„გეკითხებიან შენ ახალმთვარეთა შესახებ, უპასუხე: ის არის განსაზღვრული ვადები ხალხისთვის და ჰაჯისთვის. ღვთისმოსაობა არ არის ის, რომ  სახლებში მათი უკანა მხრიდან შეხვიდეთ. ღვთისმოსაობაა, როცა ღვთისმოშიში ხარ. მაშ, შედით სახლებში მათი კარიდან და გეშინოდეთ ალლაჰის, ეგების გადარჩენილნი იქმნეთ!“ (ბაყარა 2/189)

დღეს, კაცობრიობის მიერ მიღწეული ტექნოლოგიური განვითარება იძლევა შესაძლებლობას თვალყური ვადევნოთ მთვარის მოძრაობის უმცირეს დეტალებსაც კი. ახლა უკვე შესაძლებელი გახდა კალენდრების მომზადება, სადაც ნაჩვენებია ლოცვის დროები მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში, ზუსტი ასტრონომიული გამოთვლებით. აქედან გამომდინარე,  მთვარის თვეების დასაწყისის დადგენა გაანგარიშების მეთოდით, ლეგიტიმურია.

ცნობილია, რომ შუამავალი რეჯებისა და შაღბანის თვეებში, ნაფილე მარხვის სახით, უფრო მეტს მარხულობდა, ვიდრე სხვა თვეებში. ეს დამტკიცებულია ჰადისებით. (იხ. ბუჰარი, „სავმ“ 52; მუსლიმი, „სიამ“, 175- 179; 1156-1157) ებუ დავუდ, „სავმ, 54, (2428;  იბნ მაჯე, „სიამ“, 43, 1743) თუმცა, შუამავლის ამგვარი პრაქტიკის რამადანზე შეგებების დაკავშირება სწორი არ გახლავთ. ამგვარ მოსაზრებას რელიგიური მტკიცე საფუძველი არ გააჩნია. თუ რამადანი ჯერ არ დამდგარა, მაგრამ ვარაუდის მიხედვით, რამადანის დადგომამდე ერთი ან ორი დღით ადრე მარხვა მექრუჰია. თუ მორწმუნე რამადანზე წინასწარი მიგებების განზრახვის გარეშე იმარხულებს, ეს მექრუჰად არ ჩაითვლება. შუამავალი ბრძანებს: „რამადანის მოსვლამდე ერთი ან ორი დღით ადრე არ იმარხულოთ. თუ ვინმეს ამ დღეებში მარხვა წესად აქვს, იმარხულოს“. (იხ. მუსლიმი, „სიამ“, 21 (1082); ბუჰარი, „სავმ“, 14 (1914)   

განზრახვის დაფიქსირება მარხვის ერთ-ერთი პირობაა. განზრახვის გარეშე მარხვა მართებული არ არის. მიუხედავად იმისა, რომ საკმარისია გულით განზრახვა, განზრახვის ენით გამოხატვა უკეთესია. საჰურზე მარხვისთვის ადგომაც განზრახვად ითვლება.

რამადანისა და სხვა მარხვებისთვის განზრახვის დრო მზის ჩასვლიდან, მეორე დღეს, მზის ზენიტში მისვლამდე მცირე ხნით ადრე (10 წუთი) დროის მონაკვეთა.  თუმცა, მორწმუნემ ალიონის შემდეგ პერიოდში მარხვის მომშლელი რაიმე მოქმედება არ უნდა შეასრულოს. (ქასანი, „ბედაი“, 2/85). სასურველია მომავალი დღის მარხვისთვის განზრახვა წინა ღამით გაკეთდეს. რამადანის ყოველი დღისთვის ცალკე განზრახვა უნდა გაკეთდეს (მევსილი ელ -იჰთიარი, 1/126-127).

გაცდენილი მარხვის ანაზღაურებისთვის, საჯარიმო მარხვისა და ისეთი მარხვისთვის, რომელიც კონკრეტულ დროზე არ არის დამოკიდებული, განზრახვა საღამოდა,  დილით, საჰურის დრომდე კეთდება.  ასეთ დროს განზრახვა დეტალურად უნდა წარმოვთქვათ. მაგ. „ამ და ამგვარ შემთხვევისთვის, გამოსყიდვის ან აღთქმის მარხვისთვის“.

შაფიის მიმდინარეობის მიხედვით, განზრახვა უნდა მოხდეს ღამით, ყველა მარხვაზე, გარდა ნებაყოფლობითი მარხვისა. თუ განზრახვა იმსაქის დრომდე არ დაფიქსირდა, იმ დღის მარხვა მართებული არ იქნება. რაც შეეხება ნაფილე მარხვებს, განზრახვა შეიძლება იქამდე გავაკეთოთ, სანამ მზე ზენიტს მიაღწევს (შირაზი, ელ-მუჰეზზებ“, 1/331-332).

იმსაკი ლექსიკონში „შეკავებას, აღკვეთას“ ნიშნავს. როგორც რელიგიური ცნება, ის ნიშნავს თავის შეკავებას ჭამისგან, დალევისგან, სქესობრივი კავშირისგან და სხვა ისეთი რამისგან, რაც  მარხვას არღვევს. იმსაკის საპირისპირო იფთარია.

ტრადიციულად, იმსაქი მარხვის დაწყების დროა.

მარხვის დაწყებისა და დასრულების დრო წმინდა ყურანში ასეა განმარტებული:

„ჭამეთ და სვით, ვიდრე განთიადისას თეთრი ძაფი განირჩევოდეს შავი ძაფისგან. მერე სრულჰქმენით მარხვა ღამემდე და როცა სამლოცველოებში ღვთისმსახურებად ხართ შემდგარი (იღთიქაფისდროს) არ ეთანაეცხოვროთ მათ (ცოლებს)“. (ალ-ბაქარა, 2/187).

კალენდრებზე გამოსახული „იმსაქი“ მარხვის დაწყების დროს აღნიშნავს. იმსაქის დრო ასევე არის ის მომენტი, როდესაც ღამე მთავრდება, ღამის ლოცვის დრო გადის და დილის ლოცვის დრო იწყება. რამადანის დროს ეზანი იმსაქის დროის დაწყებისთანავე იკითხება. შესაბამისად, ეზანის დაწყებისას აუცილებელია შეწყვიტოთ ჭამა და დალევა. თუ ეზანის დაწყებისას ადამიანს ლუკმა უკვე პირში აქვს, მისი გადაყლაპვა მისაღებია.

საჰური ის საჭმელია, რომელსაც მორწმუნე  ღამით იმსაკის დრომდე მიირთმევს. შუამავალი საჰურის საჭმელს მიირთმევდა და თავის მიმდევრებსაც ურჩევდა. (ბუხარი, სავმ, 19-20 [1921, 1923]; მუსლიმი, სიამ, 45-47 [1095-1097]).

შუამავალმა ასევე ბრძანა, რომ საჰურის საჭმელში სიუხვეა. (ბუჰარი, „სავმ“, 20 [1923]; მუსლიმი, „სიამ“, 45 [1095]) ის ასევე გვასწავლის, რომ მარხვის პერიოდში საჰური ყველაზე მნიშვნელოვანი საჭმელია. მისი სიტყვებისა და პრაქტიკის საფუძველზე, ისლამის სწავლულები ამბობდნენ, რომ საჰურისთვის ადგომა და მისი შეძლებისდაგვარად დაგვიანება სუნნეთია (ქასანი, „ბედაი“', 2/105).

ისლამის სწავლულები განმარტავანე, რომ საჰური ადამიანს მარხვის სირთულის დაძლევაში ხმარება. გარდა ამისა, საჰურზე გაღვიძებით მორწმუნე ალიონს ხვდება, ლოცვას აღავლენს და ამით ღვთსნიერი ადამიანის თვისებებს ავლენს. (ზარიათი, 51/18). ამრიგად, საჰურს მრავალი სულიერი და ფიზიკური სიკეთე მოაქვს, ამიტომ მისი უგულებელყოფა სასურველი არ არის.

რამადანის შემდეგ, შევვალის მთვარეში ექვსი დღე მარხვა მუსთეჰაბია. შუამავალი ასე გვირჩევს: „ვინც მარხულობს რამადანს და მას 6 დღე შავვალს დაამატებს, მთელი წლის მარხვის ტოლფასია“.  (მუსლიმი, სიამ, 204 [1164]) ეს მარხვა შეიძლება შესრულდეს თანმიმდევრულად ან შესვენებებით. (იბნ აბიდინ, „რედულ მუჰთარ“, 2/435).

შევვალის თვეში ნაფილე მარხვა რამადანის გაცდენილ მარხვას არ აანაზღაურებს.  სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, რამადანის თვეში გაცდენილი მარხვა სხვა დროს, კონკრეტულად შესაბამისი განზრახვის საფუძველზე უნდა ანაზღაურდეს.   თუ შევვალის თვეში მარხვის დროს, განზრახვა არის იმ მარხვების ანაზღაურება, რომელიც რამადანის თვეში გამოვტოვეთ, ეს მარხვები გაცდენილის ანაზღაურებად ჩაითვლება და არა ნაფილე მარხვად.

ფეჯრის სურას მეორე აიათში ნახსენები „ათი ღამე“, მიღებული მოსაზრების მიხედვით, ჰაჯის თვედ ცნობილი, ზილ ჰიჯჯეს მთვარის პირველი ათი დღეა. (რაზი, მეფატიფულ გაიბ,, 31/148). ამ ათი დღის შესახებ შუამავალი ასე ამბობს: „ღვთის წინაშე საუკეთესო მადლი ამ ათ დღეში გაკეთებული კეთილი საქმეებია“.  იქვე შუამავალს კითხვა დაუსვეს. ჯიჰადზე უფრო მეტი მადლიაო. შუამავალმა უპასუხა:  ”დიახ, თუმცა, სხვაა იმ ადამიანის ჯიჰადი, რომელიც სიცოცხლისა და ქონების რისკის ფასად მიდის ჯიჰადზე და სიცოცხლეს წირავს. (ის აღემატება ამას.)“ (ებუ დავუდ, „სავმ“, 61 [2438]; იხ. ბუჰარი, „იდეინ“, 11 [969]).

ზილ ჰიჯჯეს მთვარის ამ ათი დღის სათნოება გამომდინარეობს იქიდან, რომ ჰაჯი ამ თვეში აღესრულება (იბნ ჰასერი, ფეთჰ, 2/459). იმიტომ, რომ ამ დღეებში სრულდება მომლოცველობის ზოგიერთი რიტუალი. გადმოცემებში აღნიშნულია, მსხვერპლშეწირვის დღესასწაულის წინა დღით, ანუ ზილ ჰიჯჯეს მეცხრე დღეს მარხვა ძალიან მადლია (მუსლიმი, სიამ, 196-197 [1162]).

ზილ ჰიჯჯეს მთვარის პირველ ცხრა დღეში მარხვა მუსთეჰაბია. ვისაც სურს, შეუძლია  მთლიანად ან რამდენიმე დღე იმარხულოს.

არაფა დღეს, ანუ ზილ ჰიჯჯეს მეცხრე დღეს, რელიგიური თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. რაც შეეხება ამ დღის მარხვაში გატარებას, შუამავალი ასე გვირჩევს: "იმედი მაქვს ალლაჰისგან, რომ არაფა დღეს მარხვა  წინა და მომავალი წლის ცოდვებს გამოისყიდის". (მუსლიმი, სიამ, 196-197 [1162]) თქვა მან. თუმცა, უფრო მიზანშეწონილია, ვინც ჰაჯზეა წასული მოსალოცად, ამ დღეს არ იმარხულოს, რათა თავიდან აიცილოს დაუძლურება და სხვა სახის ფიზიკური პრობლემები. (ებუ დავუდ, „სავმ“, 63 [2440]; იბნ მაჯე, „სიამ“, 40 [1732]).

"მუჰარრემი" პატივსაცემს ნიშნავს. შუამავალი გვასწავლის, რომ ეს თვე ალლაჰის თვეა. (მუსლიმი, სიამ, 202-203 [1163]). ეს განმარტება ამ თვის მნიშვნელობასა და მადლიანობაზე ყველაფერს ამბობს.

ჰადისის მიხედვით შუამავალი ასე გვასწავლის: „რამადანის შემდეგ ყველაზე მადლიანი მარხვა მუჰარრემის მარხვაა, „სავალდებულო ლოცვების შემდეგ ყველაზე მადლიანი ლოცვა კი- ღამის ლოცვაა“. (მუსლიმი, სიამ, 202-203 [1163]).

მუჰარამის მეათე დღე აშურას დღეა. ზოგიერთ სწავლულის აზრით, ამ დღეს მარხვა სუნეთია (სერაჰსი ელ-მებსუთ, 3/92). შუამავალი ამ დღეს მარხულობდა და მიმდევრებსაც მარხვას ურჩევდა. (ბუხარი, სავმ, 69 [2004]). როდესაც შუამავალი   მედინაში მივიდა, დაინახა, რომ ებრაელები ამ დღეს მარხულობდნენ და ჰკითხა: "რატომ მარხულობ დღეს?" „ეს სასიხარულო დღეა. ამ დღეს ალლაჰმა იხსნა ისრაელის შვილები მათი მტრებისგან და შუამავალმა მოსემ მადლიერების ნიშნად  იმარხულა. პასუხად შუამავალმა თქვა, რომ შუამავალი მოსესთან თავად უფრო ახლოს იყო, ვიდრე ისინი და ეს მარხვა მოიწონა. (ბუჰარი, „სავმ“, 69 [2004]; მუსლიმი, „სიამ“, 127-128 [1130]). არსებობს სხვა ჰადისი, რომელიც ამ დღეს მარხვას რეკომენდაციას უწევს. ჰადისში ნათქვამია: „ვფიქრობ, აშურას დღეს მარხვა წინა წლის ცოდვებს გამოისყიდის“. (მუსლიმი, სიამ, 196-197 [1162]) თქვა მან.

ასევე, შუამვალი გვასწავლის, რომ სასურველია ამ პერიოდში სამი დღე ვიმარხულოთ; კერძოდ, მუჰარემის მეცხრე, მეათე და მეთერთმეტე დღეებში. (მუსლიმი, სიამ, 133-134 [1134]); ასევე იხ. (ბუხარი, სავმ, 69 [2001]; მუსლიმი, სიამ, 113-126 [1125-1129]).

რეჯების, შაბანისა და რამადანის თვეები, რომლებიც ცნობილია როგორც სამთვეული, წმინდა თვეებია. ცნობილია, რომ როდესაც რეჯების თვე დადგა შუამავალმა ასეთი ვედრება აღავლინა: „ღმერთო ჩემო! დაგვილოცე რეჯები და შაბანი და დაგვასწარი რამადანს!“ (თაბერანი, „ელ მუჯემულ ევსათ“, 4/189 [3939]; ბეიჰაქი, „შუაბულ იმან“, 5/348-349 [3534]). რამადანის დროს მარხვა სავალდებულოა (ალ-ბაქარა, 2/184-185). რაც შეეხება რეჯებისა და შაბანის თვეებს, შუამავალი ამ თვეებში უფრო მეტ ნაფილე მახხვას იცავდა, ვიდრე სხვა თვეებში.(ბუხარი, სავმ, 52-53 [1969-1973]; მუსლიმი, სიამი, 173-179). [1156-1157] ებუ დავუდი, 54 [2428] იბნ მაჯე, 43. ამრიგად, რეჯაბისა და შაბანის თვეებში უწყვეტი მარხვისთვის შესაბამისი ვალდებულების მომასწავლებელი საფუძველი არ არსებობს. ამ თვეებში ადამიანს შეუძლია იმდენი მარხულობდეს, რამდენიც სურს, იმ პირობით, რომ ჯანმრთელობა შეინარჩუნოს.

შუამავალი ასე გვასწავლის: „როცა შაბანის მეთხუთმეტე ღამეა (ანუ ბერათის ღამე), ღამით ღვთისმსახურება აღასრულეთ და  დღის განმავლობაში იმარხულეთ. იმ ღამეს, როცა მზე ჩადის, ალლაჰი დედამიწის ცაზე წყალობით გადმოხედავს და ამბობს გათენებამდე: არის თუ არა ვინმე, ვინც პატიებას ითხოვს ჩემგან, რომ მივუტევო? სარჩო არავის სურს, რომ ვუწყალობო?! უბედურებისგან თავის დაღწევა არავის სურს, რომ შევეწიო?!“ (იბნ მაჯე, „იქამეთუსსელავათ“, 191 [1388]; იხ. თირმიზი, „სავმ“, 39 [739]). მეორე მხრივ, ცნობილია, რომ შუამავალი ზილ ჰიჯჯეს პირველ ცხრა დღეს მარხვაში ატარებდა. (ებუ დავუდი, „სავმ“, 61 [2437]; ნესაი, „სიამ“, 70 [2372]), ასევე მარხულობდა ორშაბათს და ხუთშაბათს და აშურასა და არაფას დღეებში. (იხ. მუსლიმ, „სიამ“, 196-197 [1162] ნესაი, „სიამ“, 70 [2372] იბნ მაჯე, „სიამ“, 41-42 [1733, 1739-1740], როდესაც ორშაბათის შესახებ ჰკითხეს, მან ასე უპასუხა: „ეს არის დღე, როდესაც დავიბადე და დღე, როდესაც შუამავლობა მომმადლეს - ანუ დღე, როდესაც ყურანი გამომეცხადა“. (მუსლიმი, სიამ, 197-198 [1162]).

ამ და მსგავსი ჰადისებიდან გამომდინარე, ისლამის სწავლულთა ერთი ნაწილი მიიჩნევს, რომ რელიგიურად მადლიან დღეებში ღვთისმსახურების შესრულება და მარხვა მუსთეჰაბია. 

რელიგიურად, როცა მზე ჩადის, წინა დღე მთავრდება და ახალი დღე იწყება. ამრიგად, ჯერ ღამე მოდის, შემდეგ კი დღე. (ქურთუბი, „ალ ჯამი“, 14/15). ვინაიდან რამადანის თვე იწყება შაბანის თვის ბოლო დღეს მზის ჩასვლიდან, თარავიჰის ლოცვაც იმავე ღამით აღესრულება, ხოლო შავვალის თვე იწყება მზის ჩასვლით რამადანის თვის ბოლო დღეს და თარავიჰის ლოცვა აღარ სრულდება. მაგალითად, პარასკევი დღე ხუთშაბათს საღამოს, მზის ჩასვლით იწყება და პარასკევს მზს ჩასვლით მთავრდება. მაგალითად, როდესაც ნათქვამია "რეჯების პირველი პარასკევი ღამე", ეს ნიშნავს, ხუთშაბათის ღამეს, რომელიც პარასკევს უკავშრდება. (პერიოდი საღამოდან დილამდე). ისევ „შაბანის მე-15 ღამე“ არის ღამე, რომელიც აკავშირებს ამ თვის მე-14 დღეს მე-15 დღესთან, ხოლო ბაირამის ღამე, არის ღამე, რომელიც არაფა დღეს ღამდება ბაირამის დილამდე.

ამრიგად, ამ დღეებში მარხვის დრო კონკრეტული ღამის მეორე დღეა, მაგრამ მარხვა წინა დღესაც შეიძლება.

ერთი დღის მარხვას და მეორე დღის გამოტოვებას „დავითის მარხვა“ ეწოდება. ამ სახელწოდების მიზეზი ისაა, რომ შუამავალი დავითი ასე მარხულობდა. ამგვარ მარხვას ეს სახელწოდება თავად შუამავალმა მუჰამმედმა მისცა. ის ამბობდა: „ყველაზე მადლიანი მარხვა დავითის მარხვაა; „ის ერთ დღეს მარხულობდა და მეორე დღეს არ მარხულობდა“. (ნესაი, „სიამ“, 76 [2388]; იხ. ბუჰარი, „ჰადისულ ენბია“, 38 [3420], სავმ, 56 [1976]; მუსლიმი, „სიამ“, 181 [1159]). შუამავალი ასევე ამბობს:: "მარხვა, რომელიც ალლაჰს ყველაზე მეტად უყვარს, შუამავალ დავითის მარხვაა". (ბუხარი, თაჰაჯუდი, 7 [1131]; მუსლიმი, სიამი, 189-190 [1159]).

ე.წ. „ნათელი დღეები“ არის ჰიჯრის თვეების მე-13, მე-14 და მე-15 ღამეები, როდესაც მთვარე ყველაზე კაშკაშაა (იხ. ბუხარი, სავმ, 60; ნესაი, სიამ, 84 [2432]). ეს სახელი ეწოდა იმიტომ, რომ ამ ღამეებში მთვარე სრულად ჩანს  და ანათებს ღამეებს უფრო მეტად, ვიდრე სხვა დროს. შუამავალი ამ დღეებში მახვას გვირჩევს. (აბუ დაუდ, სავმ, 68 [2449]; თირმიზი, სავმ, 54 [761]) შუამავალი ასევე ამბობს: რომ ამ დღეებში მარხვა მთელი წლის მარხვის ტოლფასია. ებუ დავუდ, „სავმ“, 68 [2449] იბნ მაჯე, „სიამ“, 29 [1707].

შეპირება ნიშნავს ფარზი ან ვაჯიბის ტიპის ღვთისმსახურების აღსრულების პირობის დადებას ღვთის წინაშე, რომელის შესრულების ვალდებულება არ არის. შეპირება, რომელიც კონკრეტულ დროსა და რაიმე პირობაზე არ არის დამოკიდებული, პირობის დადებიდან პირველივე შესაძლებლობის გაჩენისთანავე უნდა აღსრულდეს. თუ შეპირებაში რაიმე პირობაა ჩადებული, მისი აღსრულება პირობის განხორციელებისთანავე ხდება. პირობის შესრულებამდე აღთქმის შესრულება ბათილია და ის უნდა ანაზღაურდეს, როცა პირობა შესრულდება. აღთქმის მარხვა, რომელიც გარკვეულ დროზე არის დამოკიდებული, შესაბამის დროს უნდა შესრულდეს. ასეთი მარხვის განზრახვისას არ არის საჭირო, რომ მკაფიოდ განვაცხადოთ, რომ შესასრულებელი მარხვა აღთქმაა. აღთქმის მარხვა, რომელიც არ შემოიფარგლება გარკვეული დროით, შეიძლება შესრულდეს ნებისმიერ დღეს, გარდა რამადანის თვისა და იმ დღეებისა, როდესაც მარხვა აკრძალულია. თუმცა, ეს მარხვა შესაბამისი განზრახვით უნდა იქნას დაცული. ამრიგად, აღთქმული მარხვა ისე უნდა შესრულდეს, როგორც აღქმის პირობაშია მითითებული. მათი აღსრულება იმ დღეებში, როდესაც მარხვა აკრძალულია, არ შეიძლბა. (იბნ აბიდინი, „რედულ მუჰთარი“, 2/375, 435, 437).

ჩვენი სარწმუნოების მიხედვით არის დღეები, როდესაც მარხვა სავალდებულოა ან რეკომენდირებული და ასევე ასევე არის დღეები, როდესაც მარხვა აკრძალულია. აკრძალვის ბუნებიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, გარკვეულ დღეებში მარხვა არის ჰარამი ან თაჰრიმი მექრუჰი, ან კიდევ- თენზიჰი მექრუჰი.

უმთავრესი დღეები, როდესაც მარხვა იკრძალება ბაირამის დღეებია. ესენია; რამადანის ბაირამის პირველი დღე და მსხვერპლშეწირვის დღესასწაულის დღეები.  (ბუხარი, სავმ, 66-67 [1990-1991, 1993] მუსლიმი, სიამი, 138-139 [1137-1138]. აკრძალულია მარხვა მხოლოდ რამადანის ბაირამის პირველ დღეს და მსხვერპლშეწირვის ბაირმის ოთხ დღეს (მევსილი, „ელ იჰთიარ“, 1/125-126). ამ დღეებში მარხვის აკრძალვის მიზეზი არის ის, რომ ბაირამის დღეები ჭამის, სმისა და სიხარულის დღეებია. რამადანის ბაირამი რამადანის მარხვის დასრულკების დღესასწაულია. ამ მიზეზით მას "ფითრის/იფთარის ბაირამს" უწოდებენ. ამრიგად, ეს დღე რამადანის ერთთვიანი მარხვის იფთარია. გარდა ამისა, ღვთის მიერ დაწესებულ სადღესასწაულო დღეების მარხვაში გატარება მიუღებელია. ასევე მიუღებელია მარხვა მსხვერპლშეწირვის დღესასწაულის დღეებშიც. (მუსლიმი, სიამ, 144 [1141]).

თუ ჰაჯზე მყოფი მომლოცველები, მარხვის გამო დასუსტების საფრთხის წინაშე არიან, უფრო მიზანშეწონილი იქნება თუ არ იმარხულებენ ზილ ჰიჯჯეს  მე-8  და მე-9 დღეებში. შუამავალმა არაფა დღეს არაფატზე მყოფებს მარხვა აუკრძალა. (ებუ დავუდი, „სავმ“, 63 [2440]; იბნ მაჯე, „სიამ“, 40 [1732]). ამის მიზეზი ისაა,რომ მომლოცველები ჰაჯის რიტუალების შესრულების დროს უფრო ენერგიულები და ჯანმრთელები იყვნენ.

სხვა დღეებში მარხვა სხვადასხვა მიზეზის გამო მექრუჰად ითვლება. მაგალითად;  მხოლოდ აშურას დღეს მარხვა (მუჰარრემის თვის მე-10 დღე) ამის მიზეზი ისაა, რომ ამ დღეს მხოლოდ ებრაელები მარხულობენ. (მუსლიმი, სიამ, 133 [1134]).

ასევე მექრუჰია შექის დღეს მარხვა (დღე, როდესაც შაბანის თვის ბოლოა და არ ვიცით რამადანი დადგა თუ არა). ასევე, შუამავალი გვირჩევს რამადანის დადგომამდე ერთ ან ორი დღით ადრე არ ვიმარხულოთ. (ბუხარი, სავმ, 14 [1914]; მუსლიმი, სიამ, 21 [1082]).

მექრუჰია ასევე ორი ან მეტი დღის იფთრის გარეშე ზედიზედ მარხვა.  (მუსლიმი, სიამ, 61 [1105]).

ბაირამის დღეები სადღესასწაულო დღეებია და  მარხვა აკრძალულია.  მარხვა ეიდ ელ-ფითრის პირველ დღეს და ეიდ ალ-ადჰას ოთხ დღეს თაჰრიმენ მექრუჰია. (მევსილი, „ელ-იჰთარ“, 1/125-126; იბნ აბიდინ, „რედულ მუჰთარ“, 2/375). ამ დღეებში მარხვის აკრძალვის მიზეზი არის ის, რომ ბაირამის დღეები ჭამის, სმისა და სიხარულის დღეებია. რამადანის ბაირამი რამადანის მარხვის დასრულკების დღესასწაულია. ამ მიზეზით მას "ფითრის/იფთარის ბაირამს" უწოდებენ. ამრიგად, ეს დღე რამადანის ერთთვიანი მარხვის იფთარია. გარდა ამისა, ღვთის მიერ დაწესებულ სადღესასწაულო დღეების მარხვაში გატარება მიუღებელია. ასევე მიუღებელია მარხვა მსხვერპლშეწირვის დღესასწაულის დღეებშიც.  შუამავალი გვასწავლის, რომ ბაირამის დღეები სადღესასწაულო პერიოდია და ამ დღეებში მორწმუნეებმა უნდა მიირთვან და ასევე ღმერთი ადიდონ. (მუსლიმი, სიამ, 144 [1141]).

მხოლოდ პარასკევობით ნაფილე მარხვის შესრულება თენზიჰენ მექრუჰად ითვლება.  შუამავალი გვასწავლის: „არ იმარხულოთ მხოლოდ პარასკევს, თუმცა, თუ წინა ან მეორე დღეს მარხულობთ, პარასკევსაც შეგიძლიათ იმარხულოთ“. (ბუჰარი, „სავმ“, 63 [1985]; მუსლიმი, „სიამ“, 147 [1144]) თუ მარხვა სავალდებულოა, ეს იქნება რამადანის პერიოდი ან აღთქმა, პარასკევ დღეს მარხვა მისაღებია. პარასკევს მარხვის მსურველებმა, მიზანშეწონილი იქნება, წინა ან მის შემდეგ დღესაც იმარხულოთ. მიზეზი, რის გამოც  პარასკევის არჩევა სპეციალურად მარხვისთვის მექრუჰად ითვლება, არის ის, რომ ეს დღე მუსლიმებისთვის ყოველკვირეულ დღესასწაულად ითვლება.

მარხვა ნიშნავს ჭამისგან, დალევისა და სქესობრივი კავშირისგან თავის შეკავებას, შესაბამისი განზრახვით, გამთენიიდან მზის ჩასვლამდე. მარხვა ირღვევა, როდესაც ირღვევა ის ვალდებულებები, რომლებიც მარხულ ადამიანს აკისრია.

ა) სქესობრივი კავშირის დამყარება. მარხვის დროს სქესობრივი კავშირი ორივე მხრიდან მარხვის ანაზღაურებასა და შესაბამის საჯარიმო ვალდებულებას წარმოშობს.

ბ) შეგნებულად ჭამა ან დალევა. საპატიომიზეზის გარეშე მახვის დროს საკვების მიღება ან დალევა მარხვას შლის და ეს ჰანეფის მიმდინარეობის მიხედვით ანაზღაურებასა და საჯარიმო ვალდებულების აღსრულებას მოითხოვს. (იბნ აბიდინი, „რედდულ მუჰთარი“, 2/409). -411). შაფის მიმდინარეობის მიხედვით კი ეს უკანასკნელი მხოლოდ იმ დღის მარხვის ანაზღაურებით უნდა შემოვიფარგლოთ. (შირბინი, „მუღნილ მუჰთაჯი“, 2/177-178).

დავიწყების გამო ჭამა-სმა მარხვას არ არღვევს. შუამავალი ასე გვმოძღვრავს: „თუ ადამიანს დაავიწყდა, რომ მარხული იყო და საჭმელი შეჭამა ან დალია, მარხვა არ შეწყვიტოს და წესისამებრ დაასრულოს. ეს ღმერთმა აჭამა და დაალევინა. (ბუჰარი, „სავმ“, 26 [1933]; მუსლიმი, „სიამ“, 171 [1155])

თუ ადამიანს, რომელსაც დაავიწყდა, რომ მარხულობდა და ჭამს, ხოლო ამ დროს გაახსენდება, რომ მარხულია, მაშინვე პირში რაც აქვს ამოიღოს და მარხვა უნდა გააგრძელოს.  (მერღინანი, „ელ ჰიდაე“, 1/120-121).

თუ ადამიანი, რომელიც მარხულობს, მაგრამ დაავიწყდა და ჭამს, თუმცა არის მოხუცი, ავადმყოფი, სუსტი ან არ შეუძლია მარხვა, ასეთ ადამიანს არ უნდა შევახსენოთ, რომ მარხულია. სხვა შემთხვევაში უნდა შევახსენოთ. (შურუნბულალი, „მექაქი ფელაჰ“). , 244).

მარხული ადამიანი უნდა მოერიდოს ყოველგვარ ქცევას, რომელიც მარხვას არღვევს. ასევე საჭიროა საეჭვო სიტუაციების თავიდან არიდება. რამადანის დროს სქესობრივი კავშირის დამყარება მოითხოვს იმ მარხვის ანაზღაურებასა და საჯარიმო ვალდებულების შესრულებას. (ბუჰარი, „სავმ“, 30 [1936]; მუსლიმი, „სიამ“, 81-84 [1111]; ებუ დავუდი, „სავმ“, 37 [2393]. ] იბნ მაჯე, „სიამ“, 14 [1671]). მეუღლეთა მარხვა ერთმანეთის კოცნით ან ჩახუტებით არ ირღვევა. თუმცა, თუ ამ შემთხვევაში ეაკულაცია მოხდა, მარხვა ირღვევა და ის დღე უნდა ანაზღაურდეს. (მერღინანი, „ელ ჰიდაე“, 1/120).

ჯუნუბობა მარხვას ხელს არ უშლის. თუ ჯუნუბობის გამომწვევი მდგომარეობა მარხვის დაწყებამდე მოხდა, ან მარხვის დროს ადამიანმა დაიძინა და ძილში განბანვის საჭიროება შეიქმნა, ეს მარხვას ხელს არ უშლის. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ჯუნუბი ადამიანი რაც შეიძლება მალე უნდა განიბანოს. დაყოვნების მაქსიმალური დრო ერთი ლოცვის პერიოდია. განბანვის გადადება ერთზე მეტი ლოცვის დროით, ცოდვაა.  თუ დაგვიანდება, ლოცვაზე უარის თქმა მოგვიწევს. (იბნ აბიდინი, რედულ-მუჰთარ, 2/399).

მარხვა არის ნების წვრთნა სულის სურვილებისგან შეგნებულად დაშორების თვალსაზრისით. ეს არის სულის სურვილების კონტროლისა და სულის განწმენდისა და ამაღლების ეფექტური საშუალება. გამოდის, რომ ვნებიანი სურვილების წინაშე დამარცხებულები მარხვის მიზნის მიღწევას ვერ ახერხებენ.

მარხვის დროს მასტურბაცია, რა თქმა უნდა, არღვევს მარხვას და მოითხოვს მის ანაზღაურებას. ვინც ამ საქციელს ჩაიდენს, არა მხოლოდ უნდა აანაზღაუროს მარხვა, რომელიც დაარღვია, არამედ უნდა მოინანიოს.

ის ფაქტი, რომ მასტურბაცია საჯარიმო გამოსყიდვას არ საჭიროებს, არ მიუთითებს იმაზე, რომ ეს ქმედება უმნიშვნელო ცოდვაა. პირიქით, ვინც საპატიო საბაბის გარეშე  მარხვას არღვევს დიდ ცოდვას სჩადის (ზეილაი თებინ, 1/323; იბნ ნუჯეიმ, ელ ბაჰრი, 2/293).

მარხვის დროს სიზმარში განხორციელებული ეაკულაცია მარხვას არ არღვევს, ხოლო ბანაობის დაგვიანება და უწმინდურ მდგომარეობაში გაღვიძებაც მარხვას არ აზიანებს. (ელ-ფათავაი-ჰინდიიე, 1/200; იბნ აბიდინი, რედუ'ლ- მუჰტარი, 2/400). თუმცა დილის ლოცვის დრომდე განბანვის გადადება ცოდვაა, რადგან ამ შემთხვევაში ლოცვის გამოტოვება მოგვიწევს. ცნობილია, რომ ასეთ დროს შუამავალი იმსაქის შემდეგ, დილის ლოცვის დროს ასრულებდა განბანვას. (ბუხარი, სავმ, 25 [1930-1931]; მუსლიმი, სიამ, 76 [1109]).

ქალები მათთვის დამახასიათებელი განსაკუთრებული პერიოდის განმავლობაში არ ლოცულობენ და არ მარხულობენ.  გაცდენილ მარხვის დღეებს შემდგომში აანაზღაურებენ.

თუ ქალს, რომელიც მარხვას აპირებს, დღის განმავლობაში მენსტრუაცია დაეწყო, მარხვას არღვევს და როცა განიწმინდება, გაცდენილ მარხვას ანაზღაურებს. (მერღინანი, ალ ჰიდაე, 1/126). ამრიგად, ასეთ დროს ქალებს მარხვის ვალდებულება უწყდებათ, თუმცა, მიზანშეწონილი იქნება თუ სხვების თანდასწრებით საკვებს არ მიიღებენ, რითიც სხვა მარხულების მიმართ პატივისცემას გამოხატავენ.

ყველაფერი, რაც მიიღება პირით და ცხვირით და აღწევს კუჭში,  მარხვას არღვევს. ამ მხრივ, თუ პირში უსიამოვნო სუნის თავიდან ასაცილებლად ან კბილის ტკივილის მოსახსნელად შესხურებული სპრეი და მსგავსი ნივთიერებების გადაყლაპვა მოხდება, მარხვა დაირღვევა, ხოლო თუ გადაყლაპვა არ განხორციელდა, მარხვა არ ირღვევა.

ვინაიდან დღეს წარმოებული საღეჭი რეზინები შეიცავს დანამატებს, ისინი იხსნება პირში და შეუძლებელია მათი გადაყლაპვის თავიდან აცილება, რაც არ უნდა ფრთხილად ვიყოთ. ამ მიზეზით, ამ ტიპის საღეჭი რეზინის დაღეჭვა მარხვას არღვევს. (იბნ აბიდინი, „რედულ მუჰთარი“, 2/416-417). მეორეს მხრივ, მარხვის დროს საღეჭი რეზინის გამოყენებისგან თავი უნდა შევიკავოთ, რადგან რთულია იმის დადგენა, რომელი საღეჭი რეზინი არღვევს მარხვას და რომელი- არა.

მარხვა ირღვევა ჭამით, დალევით ან სქესობრივი კავშირით. მაკიაჟის წასმა, თმის შეღებვა და თმის მოვლა მარხვას არ შლის, რადგან ისინი ზემოთ აღნიშნულ კატეგორიაში არ შედის.

ნიკოტინის პაჩი მარხვას არ არღვევს. როგორც წესი, მარხვის დამრღვევი ნივთიერებები ისინია, რომლებიც ორგანიზმში ნორმალური გზით ან სქესობრივი გზით ხვდება. ნივთიერებები, როგორიცაა სხეულზე წასმული ზეთი და მალამო, შეიწოვება კანზე არსებული ფორებით და კანის ქვეშ მყოფი კაპილარებით და ერევა სისხლს. ეს პროცესი ჭამას, დალევას და ზიგადად კვებას არ ნიშნავს.  (იხ. მერღინანი, ელ ჰიდაე, 1/123-124; ქასანი, „ბედაი“, 2/98; იბნ აბიდინი, „რედულ მუჰთარი“, 2/395-396).

თუ მარხვის დროს თირკმელში კენჭის დაშლა ორგანიზმში მკვებავი ნივთიერების შეყვანის გარეშე განხორციელდა, მარხვა არ ირღვევა. ოპერაციის დროს თირკმელებში შემოსული სისხლი მარხვას არ არღვევს.

დაარღვევს თუ არა ინექცია მარხვას, ეს შეიძლება შეფასდეს მისი დანიშნულებისამებრ. ინექციები კეთდება ისეთი მიზნებისთვის, როგორიცაა ტკივილის შემსუბუქება, მკურნალობა, სხეულის იმუნიტეტის გაზრდა და კვების უზრუნველყოფა. არასაკვები და არარეკრეაციული ინექციები მარხვას არ არღვევს, რადგან ჭამას ან დალევას არ გულისხმობს. თუმცა, საკვები და/ან რეკრეაციული ინექციები მარხვას არღვევს ( გადაწყვეტილება 22.09.2005 წ.). ვინაიდან შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულთა მიერ გამოყენებული ინსულინის ინექციას არ აქვს ეს ხარისხი, ის მარხვას არ არღვევს.

მეორეს მხრივ, პაციენტმა, რომელსაც კვალიფიციური ექიმების დიაგნოზი აქვს, რომ მარხვა საზიანოა მისი ჯანმრთელობისთვის, შეიძლება რამადანის პერიოდში არ იმარხულოს. ასეთი ადამიანი ტოვებს მარხვას, რათა მოგვიანებით აანაზღაუროს, თუ არსებობს გამოჯანმრთელების შანსი; თუ ასეთი შესაძლებლობა არ არსებობს, ის რამადანის ყოველი დღისთვის გამოსასყიდს იძლევა. ინსულინზე დამოკიდებულმა პაციენტებმა შეიძლება არ იმარხულონ, თუ მარხვა მათ ჯანმრთელობას ზიანს აყენებს. ისინი  მარხვის გამოტოვებული ყოველი დღისთვის იხდიან გამოსასყიდს.

ზოგიერთი დაავადების დიაგნოსტიკის მიზნით პაციენტებისთვის არაკვებითი რადიოაქტიური მასალის ინტრავენურად შეყვანა მარხვას არ არღვევს. რადგან ამ გზით მოცემულ ნივთიერებას არ აქვს მკვებავი და სხეულის გამაძლიერებელი ბუნება.

ამ თემაზე ექსპერტებისგან მიღებული ინფორმაციის მიხედვით, თვალში ჩავარდნილი წამლის რაოდენობა ძალიან მცირეა (50 მიკროლიტრი, რაც 1 მილილიტრის 1/20-ია), ნაწილი კი დახამხამებით გამოდის, ნაწილი კი რჩება თვალში, თვალისა და ცხვირის ღრუს შემაერთებელ არხებში და ლორწოვან გარსში (ფორებში) და ორგანიზმში შეწოვის გზით შედის. ეს პროცესი არ ნიშნავს ჭამას, დალევას ან ზოგადად კვებას. ამიტომ თვალის წვეთები მარხვას არ არღვევს.

ენდოსკოპიის დროს, რომელიც ტარდება კუჭის დასათვალიერებლად ან მისი დაავადებული ნაწილის ამოსაღებად და კუჭში დაავადების გამოსავლენად. ამ დროს სამედიცინო მოწყობილობა ჩერდება კუჭში და  პროცედურის დასრულების შემდეგ მისი ამოღება ხდება. კოლონოსკოპიის დროს, რომელიც ტარდება ნაწლავების შიდა ნაწილის დასათვალიერებლად ან მსხვილი ნაწლავის დაავადების დიაგნოსტიკის მიზნით, მოწყობილობა იგზავნება ნაწლავში ანუსიდან და პროცედურის დასრულების შემდეგ მისი ამოღება ხდება. როგორც წესი, კოლონოსკოპიის და ზოგჯერ ენდოსკოპიის დროს, წყლის შეყვანაც ხდება მოწყობილობის შესამოწმებელი ტერიტორიის გასასუფთავებლად.

ენდოსკოპია და კოლონოსკოპია, თუ მოწყობილობებთან ერთად წყლის შეყვანაც ხდება, მარხვა ირღვევა, მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ ნიშნავს ჭამას ან დალევას. თუმცა, თუ წყალი, ზეთი ან მსგავსი ნივთიერებები საჭმლის მომნელებელ სისტემაში არ შედის მოცემული ხელსაწყოების გამოყენებისას, ენდოსკოპია ან კოლონოსკოპია მარხვას არ არღვევს.

ანესთეზია ნერვიული გზების ბლოკირების გზით გაუტკივარებას ნიშნავს. არსებობს სამი სახის ანესთეზია: ადგილობრივი, რეგიონალური და ზოგადი ანესთეზია. ანესთეზიას, რომელიც გამოწვეულია წამლების მიღებით, რომლებიც ხელს უშლის ტკივილის გადაცემას ქირურგიული ზონის უშუალო გარემოში მცირე ოპერაციების დროს,  "შეზღუდული ანესთეზია" ეწოდება. ანესთეზია, რომელიც შექმნილია სხეულის უფრო დიდ უბნებზე მედიკამენტების შეყვანით, როგორიცაა ზურგის ქვედა ნაწილი ან სხეულის ნახევარი, რათა თავიდან იქნას აცილებული ტკივილის გადაცემა ზურგის ტვინის დონეზე, ან ნერვული ჯგუფის მიერ წარმოქმნილ შეერთებებზე, სანამ ზურგის ტვინში მიაღწევს,  "რეგიონალური ანესთეზია" ეწოდება. თუ პაციენტს აძინებენ და თავის ტვინის დონეზე ტკივილის შეგრძნება აღკვეთილია, ამ ტიპის ანესთეზიას „ზოგადი ანესთეზია“ ეწოდება.

ანესთეზია იქმნება ორგანიზმში მედიკამენტების შეყვანით სუნთქვის ან ინექციის გზით. ინჰალაციის ან ინექციით შეყვანილი ანესთეზია არ აღწევს კუჭში და არ გულისხმობს ჭამას ან დალევას. თუმცა, რეგიონალური და ზოგადი ანესთეზიის დროს, გადაუდებელ სიტუაციებში, იხსნება სისხლძარღვთა წვდომა მედიკამენტებისა და სითხეების შესაყვანად და ეს გახსნა უზრუნველყოფილია შრატის შეყვანით მთელი პროცედურის განმავლობაში. ამ მხრივ შეზღუდული ანესთეზია მარხვას ხელს არ უშლის. მარხვა ირღვევა, როდესაც ორგანიზმში შრატი შეჰყავთ რეგიონალური და ზოგადი ანესთეზიის დროს.

ყურსა და ყელს შორის არის არხი. თუმცა, ვინაიდან ყურის შიდა ნაწილი ბლოკავს ამ არხს, წამალი ყელამდე არ აღწევს. ამიტომ წამლის ყურში ჩაშვება მარხვას არ არღვევს.

იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ყურის შიდა ნაწილზე ხვრელია, ყურში ჩაწვეთებული წამალი ან საერთოდ არ მიაღწევს კუჭს, ან მისი ძალიან მცირე ნაწილი მიაღწევს კუჭამდე. ეს პროცესი არ ნიშნავს ჭამას, დალევას ან კვებას. ამიტომ ყურის წვეთები მარხვას არ არღვევს ( გადაწყვეტილება 22.09.2005 წ.).

ყურსა და ყელს შორის არის არხი. თუმცა, ვინაიდან ყური ბლოკავს ამ არხს, წყალი არ აღწევს ყელამდე. ამიტომ ყურის დაბანა მარხვას არ არღვევს. თუმცა, თუ ყურის აპკი პერფორირებულია, შესაძლებელია ყურის დაბანისას წყალი მოხვდეს კუჭში. ამიტომ, თუ დაბანის დროს წყალი კუჭში მოხვდა, მარხვა ირღვევა.

აღნიშნული პრაქტიკა გამოიყენება სოკოების და ზოგიერთი გინეკოლოგიური დაავადების სამკურნალოდ. კლიზმის გაკეთება არის მსხვილი ნაწლავიდან განავლის ამოღება სამედიცინო ოპერაციის წინ ან ყაბზობის შემთხვევაში ანუსის მეშვეობით სითხის შეყვანით.

საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება საჭმლის მომნელებელი მილისა და საჭმლის მომნელებელი ჯირკვლებისგან, დაწყებული პირით და დამთავრებული ანუსით. საჭმლის მომნელებელი მილი იწყება პირით. ფარინქსი მდებარეობს პირის უკანა მხარეს. შემდეგ მოდის საყლაპავი, კუჭი, წვრილი ნაწლავი, მსხვილი ნაწლავი, სწორი ნაწლავი და ანუსი. საჭმლის მონელება სრულდება წვრილ ნაწლავებში. მსხვილ ნაწლავებში მხოლოდ წყალი, გლუკოზა და ზოგიერთი მარილი შეიწოვება. არ არსებობს კავშირი ქალის სასქესო ორგანოსა და საჭმლის მომნელებელ სისტემას შორის.

ამიტომ ქალის ინტიმური ნაწილებიდან გამოყენებული სუპოზიტორები მარხვას არ არღვევს. მიუხედავად იმისა, რომ რექტალური სანთლები შედის საჭმლის მომნელებელ სისტემაში, ისინი არ არღვევენ მარხვას, რადგან საჭმლის მონელება სრულდება წვრილ ნაწლავებში, სუპოზიტორები არ გვაწვდიან საკვებს, ხოლო რექტალური სუპოზიტორების მიღება ჭამას ან დალევას არ ნიშნავს.

კლიზმის გამოყენებისას ზოგ შემთხვევაში მარილი შეიწოვება მსხვილ ნაწლავებში, რის შედეგადაც მარხვა ირღვევა. მარხვა ასევე ირღვევა თუ საკვების შემცველი სითხე მიეწოდება ნაწლავებს ან თუ მიცემული წყალი რჩება ნაწლავებში ისე, რომ საკმარისი წყალი შეიწოვება იმისათვის, რომ მარხვა დაირღვეს. თუ ნაწლავში წყლის მიწოდების შემდეგ ისევ მალევე გამოიღვრება, მარხვა არ ირღვევა.

დიალიზი გამოიყენება თირკმლის უკმარისობის მქონე პაციენტებში; არსებობს ორი ტიპი: პერიტონეალური დიალიზი და ჰემოდიალიზი.

პერიტონეალური დიალიზი არის სისხლის მავნე ნივთიერებებისგან გაწმენდისა და სითხის ბალანსის შენარჩუნების პროცესი პაციენტის საკუთარი მუცლის მემბრანის გამოყენებით მუცლის ღრუში შეყვანილი სპეციალური ხსნარის მეშვეობით. ჰემოდიალიზი არის სისხლის გაწმენდის პროცესი სხეულის გარედან სპეციალური აპარატის დახმარებით. სისხლს იღებენ პაციენტის ხელიდან ნემსის გამოყენებით. ჰემოდიალიზის აპარატი ფილტრავს მავნე ნივთიერებებს და ზედმეტ წყალს სპეციალური ფილტრის მეშვეობით, რომელსაც ეწოდება დიალიზატორი. გაფილტრული სუფთა სისხლი პაციენტს უბრუნდება ვენაში. ამ პროცედურის დროს ზოგჯერ საჭიროა სითხის შემცველი საკვების მიცემა.

შესაბამისად, პაციენტისთვის სითხის მიცემის გარეშე ჩატარებულ ჰემოდიალიზის დროს მარხვა არ ირღვევა. სხვა ტიპის დიალიზის დროს მარხვა წყდება, რადგან ორგანიზმს საკვების შემცველი სითხე მიეწოდება.

ამ თემაზე ექსპერტებისგან მიღებული ინფორმაციის მიხედვით, სისხლში არსებული თრომბოციტები ნორმალური სისხლის დონაციის ან აფერეზის აპარატის მეშვეობით მიიღება. ნორმალური სისხლის დონაციის მეთოდით თრომბოციტების მიღება მხოლოდ სისხლის დონაციას გულისხმობს. ისლამის მკვლევარებმა, შეაფასეს გადმოცემები იმის შესახებ, რომ შუამავალს მარხვისას სისხლი აუღია და განაცხადეს, რომ სისხლის გაცემა მარხვას არ არღვევს. (ბუხარი, სავმ, 32 [1938-1939]).

აფერეზის აპარატით თრომბოციტების შეგროვებისას, დონორის ერთი მკლავიდან სისხლს იღებენ აპარატის მეშვეობით, სისხლში არსებული თრომბოციტები გამოიყოფა მოწყობილობაში და უბრუნდება დონორს მეორე მკლავიდან; სისხლის შედედების თავიდან ასაცილებლად, მოწყობილობის ნაკრები ივსება ორი განსხვავებული შრატით. ეს პრაქტიკა, რომლის დროსაც ორგანიზმს სისხლი და შრატი მიეწოდება, მარხვას არღვევს. დონორებმა, რომლებსაც სურთ აფერეზის აპარატით თრომბოციტების დონაცია, სანაცვლოდ უნდა გამოიყენონ სისხლის დონაციის ნორმალური მეთოდი ან ეს პროცედურა გამოიყენონ იფთარსა და საჰურს შორის პერიოდში.

ოპერაცია, რომელიც ცნობილია როგორც ანგიოგრაფია, ტარდება დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მიზნით. ანგიოგრაფია ნიშნავს სხეულის სისხლძარღვების გამოსახულებას. ფილმები, რომლებსაც ანგიოგრამები ეწოდება, მიიღება ვენაში კონტრასტული მასალის სახელით ცნობილი წამლის შეყვანით, რაც ვენებს ხილვადს ხდის. ანგიოგრაფიის წყალობით ხდება ორგანოების მკვებავი სისხლძარღვების ვიზუალიზაცია და მიიღება დიაგნოსტიკური ინფორმაცია სისხლძარღვთა დაავადებებისა თუ ამ გზებით კვებაზე მყოფი ორგანოების შესახებ. ანგიოგრაფიის კლასიკური მეთოდი, რომელიც გამოიყენება სამკურნალოდ, არის ანგიოპლასტიკა. ეს კეთდება ვიწრო ან მთლიანად დაბლოკილი ვენების ხელახლა გასახსნელად სპეციალური ხელსაწყოების გამოყენებით. ამ ინფორმაციის გათვალისწინებით, როგორც ანგიოგრაფიის, ასევე ანგიოპლასტიკის ოპერაციების დროს სხეულში მკვებავების შეყვანა არ ხდება და შესაბამისად მარხვა არ ირღვევა.

სხეულის რომელიმე ორგანოდან ანალიზისთვის (ბიოფსიის) აღება მარხვას არ არღვევს.

არღვევს თუ არა მარხვას სუბლინგვალური აბი, რომელსაც იყენებენ გულით დაავადებული პაციენტები?

ზოგიერთი გულის დაავადების დროს, ენის ქვეშ მოთავსებული აბი ხელს უშლის გულის შეტევის განვითარებას პირის ღრუს ქსოვილიდან უშუალო შეწოვით და სისხლში შერევით. ვინაიდან აღნიშნული აბი შეიწოვება პირის ღრუში, კუჭამდე არაფერი აღწევს. ამ მხრივ, სუბლინგვალური აბების გამოყენება მარხვას არ არღვევს  ( გადაწყვეტილება 22.09. 2005 წ.).

სამკურნალო მიზნებისთვის ცხვირში ჩაშვებული წამლის ერთი წვეთი დაახლოებით 0,06 სმ3-ია. მისი ნაწილი შეიწოვება ცხვირის კედლებით, ხოლო ძალიან მცირე ნაწილი კუჭამდე აღწევს. ეს არ არის მიჩნეული იმ დონეზე, რომ მარხვა დაირღვეს. მსგავსი რამ ხდება მაზმაზის (პირის წყლით გამორეცხვის) შემდეგ პირში დარჩენილი ტენის შემთხვევაში. ამრიგად, ეს პროცესი არ ნიშნავს ჭამას, დალევას ან კვებას. ამიტომ, ცხვირის წვეთები მარხვას არ არღვევს.

როგორც მოგეხსენებათ, მარხვას ჭამა, დალევა და სქესობრივი კავშირის დამყარება არღვევს. ინექციები, რომლებიც მკვებავებს არ შეიცავს, მარხვას არ არღვევს. ვაქცინაციაც ასეთია და მარხვას არ არღვევს. თუმცა, საკვები ან რეკრეაციული ინექციები მარხვას არღვევს.

პაციენტებს, რომელთა მკურნალობაც გრძელდება, შეუძლიათ მარხვა გადადონ  მანამ, სანამ ჯანმრთელობა არ აღდგება და მკურნალობა დასრულდება. თუმცა, თუ მათ სურთ გააგრძელონ მარხვა ყველასთან ერთად რამადანის დროს და მარხვისთვის სხვა დაბრკოლება არ არსებობს, ინექციების გაკეთება იფთარის შემდეგ უფრო მიზანშეწონილი იქნება. ვისაც არ აქვს ეს შესაძლებლობა, შეუძლია მიიღოს ინექციები სამკურნალო და ვაქცინაციის მიზნით.

მარხვა არის თაყვანისცემის ფორმა, რომელიც სრულდება ჭამისგან, სასმელის მიღებისა და სქესობრივი კავშირისგან თავის შეკავებით იმსაკის დროიდან იფთარამდე. (ბაყარა, 2/187). აკუპუნქტურა არის სხვადასხვა დაავადების მკურნალობის მეთოდი სხეულის გარკვეულ წერტილებში ნემსების ჩასმით. აკუპუნქტურა არ არღვევს მარხვას, რადგან ამ პროცედურის დროს რაიმე მკვებავების გამოყენება არ ხდება.

თუ მარხული ადამიანი რამადანის დროს სისხლს გასცემს, მისი მარხვა არ ირღვევა (იბნ კუდამე, ალ-მუღნი, 3/15). ორგანიზმში სისხლის შეყვანა მარხვას არღვევს, რადგან ეს უკანასკნელი  კვებისა და საკვების მიღების ფარგლებში შედის.

ერთ-ერთი ჰადისის მიხედვით სხეულიდან სამკურნალო მიზნით სისხლის გამოღება მარხვას არღვევს, ხოლო ამავდროულად არსებობს ჰადისი, რომლის მიხედვითაც შუამავალს მარხულ მდგომარეობაში სისხლი გაუღია. (იხ. ბუჰარი, „სავმ“, 32 [1938-1939]).

სხეულზე წასმული ზეთი, მალამო და მსგავსი ნივთიერებები შეიწოვება სისხლში კანზე არსებული ფორების და კანქვეშა კაპილარების მეშვეობით. თუმცა, კანის მიერ ეს შეწოვა ძალიან მცირე და ნელია. მეორეს მხრივ, ეს პროცესი არ ნიშნავს ჭამას და დალევას. ამრიგად, მათი გამოყენება მარხვას არ არღვევს.

ასთმის მქონე პაციენტების პირში შესხურებული ჟანგბადის წამალი მარხვას არ არღვევს.

ასთმით დაავადებულ პაციენტს, რომელსაც უწევს სუნთქვის გამხსნელი სპრეის გამოყენება, შეუძლია არ იმარხულოს. მოგვიანებით, როცა გამოჯანმრთელდება, აანაზღაურებს იმ დღეებს, რომლებიც ვერ იმარხულა. თუ გამოჯანმრთელების იმედი არ არის, მაშინ გამოსასყიდს იხდის იმ დღეების რაოდენობის მიხედვით, რაც ვერ იმარხულა. გამოსასყიდი არის ფიტრას ოდენობა, რომელიც გაიცემა რამადანის დროს.

თუმცა, ასთმით დაავადებულებს, რომლებსაც არ აქვთ ჯანმრთელობის სხვა პრობლემები, რომლებიც ხელს უშლის მარხვას, გარდა ქოშინისა, შეუძლიათ იმარხულონ პირში სპეციალური სპრეის შესხურებით სუნთქვის გასაადვილებლად. პირში შესხურებული ეს წამლები მარხვას არ არღვევს. რადგან ამ სპრეის გამოყენებისას ძალიან მცირე რაოდენობით 1/20 მლ იფრქვევა პირში. მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი შეიწოვება პირის ღრუს და ტრაქეის კედლებით. არ არსებობს ზუსტი ინფორმაცია იმის შესახებ, აღწევს თუ არა დარჩენილი რაოდენობა კუჭში ნერწყვის მეშვეობით.

პირის ღრუში დარჩენილ წყალთან შედარებით, ეს რაოდენობა ძალიან მცირეა. არსებობს ჰადისები, რომ მარხვა არ დაირღვევა, თუ მარხვის დროს პირში დარჩენილი წყლის რაოდენობა კუჭამდე აღწევს (ებუ დავუდ, „სავმ“, 33 [2385]). ამ საკითხზე კონსენსუსი არსებობს.

გარდა ამისა, ცნობილია, რომ შუამავალი მარხულობისას მისვაქს იყენებდა, ხოლო მისვაქის გამოყენებისას მისი ნამსხვრევები კუჭში შეიძლება მოხვდეს. ( იხ. ბუხარი, სავმ, 27) ; აბუ დაუდ, სავმ, 26 [2363]; ტირმიზი, სავმ, 29 [725]).

მხოლოდ სტომატოლოგიური მკურნალობის გამო მარხვა არ ირღვევა. უმტკივნეულო მკურნალობის უზრუნველსაყოფად გაკეთებული ინექციები  მარხვას არ არღვევს, რადგან ის კვების მიზნებს არ ემსახურება. თუმცა, თუ წყალი, სისხლი ან სამკურნალოდ გამოყენებული რომელიმე ნივთიერება ყელში მოხვდება მკურნალობის დროს ჩატარებული სხვა პროცედურების გამო - მაგალითად, პირის ღრუს წყლით გამორეცხვისას - მარხვა ირღვევა და ის უნდა ანაზღაურდეს.

კბილის სისხლდენა მარხვას არ არღვევს. თუმცა, თუ გამოსული სისხლი მასში შერეული ნერწყვის ტოლი ან მასზე მეტია, მისი გადაყლაპვის შემთხვევაში, მარხვა დაირღვა და უნდა ანაზღაურდეს. სისხლის უფრო მცირე რაოდენობა მხედველობაში არ მიიღება. (ჰადადი, ალ-ჯევჰერა, 1/141).

ზღვაში ცურვა მარხვას არ არღვევს, თუ ცურვის დროს პირიდან ან ცხვირიდან წყალს არ გადავყლაპავთ. თუმცა, ვინც ზღვაში ჩადის, დიდი ალბათობაა, რომ წყალი გადაყლაპოს. შესაბამისად, უფრო გონივრულია მარხვის დროს თავი აარიდოთ ზღვაში ბანაობას.

მარხვის დროს აბაზანის მიღება  მარხვას არ არღვევს, თუ წყალი არ მოხვდება პირსა და ცხვირში და არ მიაღწევს საჭმლის მომნელებელ ორგანოებამდე. ჰადისებით ცნობილია, რომ შუამავალი მარხულობის დროს აბაზანას იღებდა. (ბუხარი, სავმ, 25 [1930-1931]; მუსლიმი, სიამ, 76 [1109]). ამრიგად, მარხვის დროს ბანაობა მისაღებია, მაგრამ წყალი არ უნდა გადავყლაპოთ. (ალ-ფატავა'ლ-ჰინდიიე, 1/199).

ისევე, როგორც პირის ღრუს წყლით გამობანა, ყელში წყლის ჩასვლის გარეშე, არ არღვევს მარხვას, ასევე კბილების გახეხვაც არ არღვევს მარხვას (ალ-ფატავა'ლ-ჰინდი, 1/202). თუ კბილის პასტა ან წყალი ყელში მოხვდება, მარხვა ირღვევა. მარხვის დარღვევის ალბატობის გათვალისწინებით, მიზანშეწონილია კბილების გახეხვა იმსაკის წინ ან იფთარის შემდეგ, ხოლო მარხვის დროს კბილის პასტა, სასურველია, არ გამოვიყენოთ.

რაოდენობის მიუხედავად, სპონტანური ღებინება მარხვას არ არღვევს. ასევე, კუჭიდან უეცრად გარკვეული მასის ამოსვლა და უკან ჩაბრუნება მარხვას არ არღვევს. თუ ადამიანმა განზრახ, ან გაცნობიერებულად აღებინა, მარხვა ირღვევა.

აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით არსებობს ჰადისი. (იხ. ებუ დავუდ, „სავმ“, 32 [2380]; თირმიზი, „სავმ“, 25 [720]) თქვა მან.

თუ ადამიანი იფიქრებს, რომ ღებინების გამო მისი მარხვა დაირღვა და ჭამას გააგრძელებს, მარხვა ირღვევა და ის უნდა ანაზღაურდეს, ხოლო საჯარიმო გამოსასყიდი საჭირო არ არის. (იბნულ ჰუმან, „ფეთჰულ ქადირ“, 2/334-335; el-ფეტავა ჰინდიე, 1/205).

მარხვის დროს უნებლიედ წყლის გადაყლაპვა მარხვას არღვევს და გაცდენილი დღე უნდა ანაზღაურდეს.

თუ ადამიანს არ ახსოვს, რომ მარხულია და ამ შემთხვევაში წყალს გადაყლაპავს, მარხვა არ ირღვევა. (ალ-ფატავა'ლ-ჰინდიე, 1/202). აღნიშნული საკითხის შესახებ არსებობს ჰადისი. (იხ. ებუ დავუდ, „სავმ“, 39 [2398]; იხ. ბუხარი, „სავმ“, 26 [1933]; მუსლიმი, „სიამ“, 171 [1155]).

შაფის მიმდინარეობის მიხედვით, თუ მარხულ ადამიანს დიდი ან მცირე განბანვის დროს ყელში წყალი გადაცდება, მარხვა არ ირღვევა. რეკომენდირებულია განბანვის დროს პირსა და ცხვირში ნაკლები წყალი მივაწოდოთ. აღნიშნული საკითხის შესახებ ინფორმაცია მოცემულია შემდეგ ჰადიში (იხ. შირბინი, „მუღნილ მუჰთაჩ“, 2/. 158).

მუსლიმანი ყოველთვის და ყველგან ჰარამის ჩადენას უნდა მოერიდოს და კიდევ უფრო ფრთხილად უნდა იყოს რამადანის დროს, რადგან ის ღვთისმსახურების, განსაკუთრებით კი მარხვის თვეა. მარხული ადმაიანი უნდა მოერიდოს ყველა ცოდვას და  მარხვის მიზნის შესაბამისად იმოქმედოს. შუამავალი ასე გვასწავლის: ვინც ტყუილის ლაპარაკს და ტყუილით მოქმედებას არ წყვეტს, ღმერთს მისი ჭამა-სმისგან თავის შეკავება არაფერში სჭირდება“. (ბუხარი, სავმ, 8 [1903]).

მარხული ადამიანი არ ამბობს სიცრუეს, არ იტყუება ვაჭრობის დროს,  ასევე ასევე არ ჭორაობს, არ არღვევს სხვათა უფლებებს და ყოველგვარი ცოდვისგან თავს იკავებს.

ისლამის რელიგია, პრინციპში,  ადამიანებს პასუხისმგებლობას აკისრებს, მხოლოდ მათი შესაძლებლობების პროპორციულად და ადგენს ხელშემწყობ დებულებებს იმ სიტუაციებში, როდესაც მორწმუნეს კონკრეტული ღვთისმსახურების აღსრულება არ შეუძლია. ამ ზოგადი პრინციპის შესაბამისად, შემოღებულ იქნა გარკვეული ნებართვები, გარკვეული პირობების გათვალისწინებით, რამადანის სავალდებულო მარხვის გადადების ან მისი გამოსასყიდის გადახდის გზით, წმინდა ყურანში ნათქვამია:

„ჰეი თქვენ, რომელთაც ირწმუნეთ! სავალდებულო გახდა თქვენდა მარხვა[1], როგორც სავალდებულო იყო მათთვის, ვინც თქვენ უწინარეს იყო, ეგების  დაცული იქმნეთ ყოველივე ცუდისგან. (მარხვა გევალებათ) განსაზღვრულ დღეებში. თუ რომელიმე თქვენგანი ავადაა ან გზაშია, იმარხულოს ამდენივე სხვა დღეებში. ხოლო იმათ, ვისაც შეუძლიათ (მაგრამ  ვერ მარხულობენ უკურნებელი სენის ან სიბერის გამო) გამოისყიდონ უპოვრის გამოკვებით (დილის და საღამოს საკვებით). თუ ვინმე საკუთარი სურვილით იქმს სამადლოს (გამოსასყიდ თანხას დაკისრებულზე ზედმეტს ), ეს მისთვისვეა უკეთესი. და რომ იმარხულოთ, ეს თქვენთვისაა უკეთესი, თქვენ რომ იცოდეთ. (ბაყარა, 2/183-184).

ამ აიათებსა და მათთან დაკავშირებულ ჰადიდებზე დაყრდნობით, მუსლიმაა სწავლულებმა ჩამოთვალეს ის საპატიო მიზეზები, რომლებიც დასაშვებს ხდის რამადანის დროს მარხვის გადადებას ან ფითრის გაცემას.

ა) მოგზაურობა: ადამიანი, რომელიც რამადანის პერიოდში აპირებს სადმე გამგზავრებას (მინიმუმ ოთხმოცდაათი კმ), შეუძლია საღამოს მეორე დღის მარხვისათვის განზრახვა არ იქონიოს. თუმცა, თუ განზრახვის დადების შემდეგ დღის განმავლობაში გაემგზავრება, მარხვა არ უნდა გაწყვიტოს, თუ ამ მოგზაურობისას სხვა რელიგიურად ლეგიტიმური საბაბი არ ექნება. დაწყებული ღვთისმსახურება უნდა დასრულდეს, თუ საპატიო მიზეზი არ არსებობს. თუმცა, რადგან მოგზაურობაც საპატიო მიზეზია, გამგზავრების შემდეგ დღის განმავლობაში მარხვის შეწყვეტა, მხოლოდ იმ დღის ანაზღაურებას მოითხოვს.(იბნ აბიდინი, რედულ-მუჰთარი, 2/421-424).

ბ) ავადმყოფობა: ადამიანებს, რომლებიც შიშობენ, რომ მარხვის გამო მათი ავადმყოფობა გაძლიერდება ან გახანგრძლივდება, ან ვისაც ავადმყოფობის გამო უჭირს მარხვა, რამადანის თვეში ნებადართულია არ იმარხულოს, რათა მოგვიანებით აანაზღაუროს. ავადმყოფად ითვლება ადამიანიც, რომელსაც ექიმი ეტყვის, რომ მარხვის შემთხვევაში ავად გახდება.

გ) სიბერე: ადამიანები, რომლებიც მარხვისთვის ზედმეტად მოხუცები არიან, შეუძლიათ არ იმარხულონ და ფითრა გასცენ. ბაყარას სურას 184-ე აიათში ნათქვამია, რომ ვისაც მარხვის შესაძლებლობა არ აქვს, არ უნდა მარხულობდეს და მხოლოდ ფითრის ოდენობის მოწყალების გაცემით უნდა შემოიფარგლოს. იმავე დებულებას ექვემდებარებიან პაციენტები, რომლებსაც გამოჯანმრთელების იმედი არ აქვთ.

დ) უკიდურესი შიმშილი და წყურვილი: ადამიანს, რომლის ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობა სერიოზულად არის დაზიანებული შიმშილის ან წყურვილის გამო, შეუძლია მარხვის გაწყვიტოსა. თუ ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუმჯობესდება, მარხვის ანაზღაურება შესაძლებელია რამადანის შემდეგ. თუ ასეთი ადამიანის მარხვა მის შესაძლო სიკვდილს გამოიწვევს, ამ ადამიანისთვის მარხვა ნებადართული არ არის.

ე) რთულ და მომთხოვნ სამუშაოებზე მუშაობა: ზოგადად, არ არის სწორი, ადამიანი მუშაობდეს ან დასაქმდეს ისეთ რთულ და მძიმე სამუშაოზე, სადაც რელიგიურ ვალდებულებებს ვერ შეასრულებს. თუმცა, გამოუვალმა მდგომარეობამ ან აუცილებლობამ  ასეთ სამუშაოებზე მუშაობა მოითხოვოს. თუ ასეთ ვითარებაში მყოფ ადამიანს ეშინია, რომ მარხვა მის ჯანმრთელობას დააზარალებს, შეუძლია არ იმარხულოს. ამ მდგომარეობაში მყოფებმა გაცდენილი მარხვა სხვა დროს უნდა აანაზღაურონ.

ვ) ორსულობა ან ძუძუთი კვება: ორსული ან მეძუძური ქალები, რომლებმაც მარხვის გამო შესაძლოა ზიანი მიაყენონ საკუთარ თავს ან შვილებს, არ მარხულობენ. როდესაც მათი მდგომარეობა ცხოვრების ნორმალურ ყოფას დაუბრუნდება, ისინი გაცდენილ მარხვას აანაზღაურებენ. (იხ. საგნუნ ელ მუდევვენე, 1/278- 279; შირაზი, ელ მუჰეზზებ, 1/328; იბნ ქუდამე, ელ ქაფი, 1. /434; ქასანი, ბედაი, 2/ 97).

ისლამის სწავლულები მარხვის ვალდებულების არიდების შესაბამისი დებულებების დადგენისას სიფრთხილეს იჩენენ. ისინი მხოლოდ იმ დებულებებს ეყრდნობიან, რაც ყურანსა და ჰადისებშია მოცემული. (იბნ კუდამე, ალ-კაფი, 1/433-436).

[1] მარხვა წელიწადში ერთი თვეა, იგი იწყება მთვარის კალენდრის მიხედვით მეცხრე თვეს, რამადანის მთვარეში; გარიჟრაჟიდან დაღამებამდე, ე.ი. დღის მონაკვეთში ჭამა-სმისა და თანაცხოვრობის აღკვეთა

მარხვა ნიშნავს ჭამისგან, დალევისა და სქესობრივი კავშირისგან თავის შეკავებას, განთიადიდან მზის ჩასვლამდე. მარხვა  აკრძალული ქმედებების ჩადენით ირღვევა.

მოქმედებები, რომლებიც არღვევს მარხვას და მხოლოდ გაცდენილი დღეების ანაზღაურებას ითვალისწინებს შემდეგია:  

ა) ჭამა და სმა საპატიო მიზეზით, როგორიცაა მოგზაურობა ან ავადმყოფობა.

ბ) რაიმეს შეცდომით ჭამა ან დალევა განზრახვის გარეშე. ეს ის შემთხვევაა, როცა ადამიანს, რომელსაც ახსოვს, რომ მარხულობს, მაგალითად აბდესის აღებისას წყალი ყელში გადაცდება.

გ) ისეთი ნივთების გადაყლაპვა, რომლებსაც არ აქვთ კვების დანიშნულება ან მნიშვნელობა, როგორიცაა ქვები, ქაღალდი და ბამბა.

დ) კბილებს შორის ჩარჩენილი მცირე ზომის ნატეხის გადაყლაპვა.

ე) წვრილმანის აღება და გადაყლაპვა, როგორიცაა უმი ბრინჯი, ხორბალი ან ფეტვი, რომლის ჭამა ან დალევა არ არის ჩვეულებრივი მოვლენა.

ვ) გათენების შემდეგ ჭამისა და სმის გაგრძელება, იმის ფიქრით, რომ ჯერ კიდევ დროა, ან მარხვის გაწყვეტა მზის ჩასვლამდე, იმ ვარაუდით, რომ მზე ჩავიდა.

ზ) სხვისი დაძალებით მარხვის დარღვევა.

თ) პირის ღრუს ავსების რაოდენობით, ნებაყოფლობით ღებინება.

ი) სქესობრივი კავშირის გარდა ნებისმიერი ფორმით ვნებების დაკმაყოფილება.

კ) პირის ღრუში მოხვედრილი წვიმის, თოვლის ან სეტყვის უნებურად გადაყლაპვა.

ლ) წყლის უნებლიედ გადაყლაპვა ბანაობის ან ცურვისას.

მ) დავიწყების გამო ჭამისა და დალევის შემდეგ, დღის ბოლომდე  ჭამა-სმის გაგრძელება, იმ ვარაუდით, რომ მარხვა დაირღვა.

ნ) ნიეთის იმსაქის შემდეგ გაკეთება და შეგნებულად ჭამა-სმა მთელი დღის განმავლობაში, იმის ფიქრით, რომ ეს განზრახვა ბათილია.

ო) რამადანის მარხვის თავის დროზე შეუსრულებლობა. რამადანის მარხვის ლეგიტიმური მიზეზის გარეშე გაცდენა დიდი ცოდვაა. (მერღინანი, „ელ ჰიდაე“, 1/120-127; იბნ აბიდინ, „რედდულ მუჰთარი“, 2/409-411).

ადამიანი, რომელიც  რამადანის დროს სამგზავრო მანძილის (მინიმუმ ოთხმოცდაათი კმ) გავლას აპირებს, შეუძლია მარხვა არ დაიწყოს. თუმცა, თუ განზრახვის დადების შემდეგ დღის განმავლობაში გაემგზავრება, მარხვა არ უნდა გაწყვიტოს, თუ ამ მოგზაურობისას სხვა რელიგიურად ლეგიტიმური საბაბი არ ექნება. დაწყებული ღვთისმსახურება უნდა დასრულდეს, თუ საპატიო მიზეზი არ არსებობს. თუმცა, რადგან მოგზაურობაც საპატიო მიზეზია, გამგზავრების შემდეგ დღის განმავლობაში მარხვის შეწყვეტა, მხოლოდ იმ დღის ანაზღაურებას მოითხოვს.(იბნ აბიდინი, რედულ-მუჰთარი, 2/421-424).

მარხვები, რომლებიც რამადანის დროს არ შესრულდა, უნდა ანაზღაურდეს. წმიდა ყურანში ნათქვამია: „ჰეი თქვენ, რომელთაც ირწმუნეთ! სავალდებულო გახდა თქვენდა მარხვა, როგორც სავალდებულო იყო მათთვის, ვინც თქვენ უწინარეს იყო, ეგების  დაცული იქმნეთ ყოველივე ცუდისგან. (მარხვა გევალებათ) განსაზღვრულ დღეებში. თუ რომელიმე თქვენგანი ავადაა ან გზაშია, იმარხულოს ამდენივე სხვა დღეებში. ხოლო იმათ, ვისაც შეუძლიათ (მაგრამ  ვერ მარხულობენ უკურნებელი სენის ან სიბერის გამო) გამოისყიდონ უპოვრის გამოკვებით (დილის და საღამოს საკვებით). თუ ვინმე საკუთარი სურვილით იქმს სამადლოს (გამოსასყიდ თანხას დაკისრებულზე ზედმეტს ), ეს მისთვისვეა უკეთესი. და რომ იმარხულოთ, ეს თქვენთვისაა უკეთესი, თქვენ რომ იცოდეთ“. (ბაყარა 2/184)

რამადანის მარხვა შეიძლება შესრულდეს ნებისმიერ დროს, გარდა იმ დღეებისა, როდესაც მარხვა ჰარამია. (ბუხარი, სავმ, 66-67 [1990-1991, 1993] მუსლიმი, სიამ, 138-139 [1137-1138].

ჰანაფიების აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს  რამადანის გაცდენილი მარხვის ანაზღაურების კონკრეტული ვადა, ეს მარხვები უნდა იყოს დაცული პირველივე შესაძლებლობის შემთხვევაში (ქასანი, „ბედაი“, 2/104). შაფიისის აზრით, ერთ რამადანში გამოტოვებული მარხვა მომდევნო რამადანამდე უნდა ანაზღაურდეს.

მათ, ვინც რამადანის დროს ევალებოდა მარხვა, მაგრამ არ მარხულობდა ან საბაბის გამო ვერ მარხულობდა; უპირველეს ყოვლისა, ისინი ადგენენ იმ მარხვების რაოდენობას, რომლებიც არ დაიცვეს და ანაზღაურებენ ამ მარხვებს სხვა დღეებში, გარდა ბაირამის დღეებისა, როდესაც მარხვა აკრძალულია.

მიზანშეწონილი იქნება ყოველი გამოტოვებული მარხვის განზრახვა შემდეგი სიტყვებით: „პირველი გამოტოვებული მარხვის ანაზღაურება, რომელიც ვალად მაქვს...“ გამოტოვებული მარხვის გამოთვლასთან დაკავშირებით შეიძლება არსებობდეს ორი სიტუაცია:

ა) პირი, რომელიც ზრდასრულობას მიღწევის მიუხედავად არ მარხულობდა. ამ შემთხვევაში, სქესობრივი მომწიფებიდან გასული ყოველი წლისთვის ერთი მთვარის თვის დათვლა - რაც არის ოცდაცხრა ან ოცდაათი დღე; სიფრთხილის მიზნით, მიზანშეწონილია აირჩიოს ოცდაათი დღე მარხვა.

ბ) პასუხისმგებლობის შემდეგ ადამიანმა შეიძლება გამოტოვოს რამდენიმე მარხვა. ამ შემთხვევაში გაცდენილი მარხვის რაოდენობა შეძლებისდაგვარად გამოითვლება და დღეში დღე ანაზღაურდება.

ვინც მარხვას უმიზეზოდ აცდენს, გარდა ანაზღაურებისა, უნდა მოინანიოს და ღმერთს მიტევება სთხოვოს.

თუ აღთქმის გამო სავალდებულო მარხვა დაირღვა, ის უნდა შესრულდეს (მერღნანი, „ელ ჰიდაე“, 1/128-129). რაც შეეხება ნაფილე მარხვას, ის სავალდებულო არ არის და ადამიანი მას რამადანის თვის გარდა სხვა დროს იცავს. თუმცა, თ ნაფილე მარხვა დაირღვა, ის უნდა ანაზღაურდეს, რადგან დაწყებული ღვთისმსახურება უდნა დასრულდეს. (მერღნანი, „ელ ჰიდაე“,, 1/125).

ლოცვის, იმსაქის და იფთარის დროის განსაზღვრისას აუცილებელია კალენდრების მიხედვით მოქმედება. რელიგიის საკითხთა თავმჯდომარეობის მიერ მომზადებულ კალენდრებში იმ ადგილების სიმაღლისა და მანძილის გამო, სადაც ლოცვის დროა ნაჩვენები, საღამოს ლოცვის დროსთან მიმართებაში  სიფრთხილეა გამოყენებული. თუ საღამოს ლოცვა ან იფთარი შეცდომით დაიწყო ამ კალენდრებით ნაჩვენები მზის ჩასვლამდე ორი ან სამი წუთით ადრე, ლოცვა და მარხვა ძალაშია. თუმცა, თუ იფთარი უფრო ადრე გაკეთდა, მარხვა ირღვევა და უნდა ანაზღაურდეს.

მარხვის განზრახ გაწყვეტა, ანუ შეგნებულად, საბაბის გარეშე მარხვის დარღვევა, რამადანის მიმართ უპატივცემულობა და დიდი ცოდვაა. შუამავალი გვასწავლის, რომ ასეთ შემთხვევაში მონანიება და გამოსასყიდი ქმედებაა საჭირო. (ბუხარი, სავმ, 30 [1936]; მუსლიმი, სიამ, 81-84 [1111]; (იხილეთ ებუ დავუდ, „სავმ“, 37 [2393]. მარხვის გამოსასყიდი ორი მთვარის ან 60 დღის განმავლობაში შესვენების გარეშე მარხვაა. ადამიანი, რომელსაც ამის საშუალება არ აქვს, დღეში უნდა გამოკვებოს 60 ღარიბი ან ერთ ღარიბს 60 დღის განმავლობაში აჭამოს. გარდა ამ გამოსყიდვისა, საჭიროა მონანიება და იმ დღის მარხვის ანაზღაურებაც (მერღინანი, ალ-ჰიდაია, 1/122-123).

ადამიანმა, რომელიც შეგნებულად არღვევს რამადანის მარხვას კანონიერი საბაბის გარეშე, უნდა იმარხოს ზედიზედ ორი მთვარის თვე ან სამოცი დღე გამოსყიდვის მიზნით, თუ მას ეს შეუძლია. ჰანაფიების აზრით, გამოსასყიდი მარხვა არ შეიძლება შეწყდეს რაიმე მიზეზით, გარდა ქალებისთვის დამახასიათებელი მენსტრუაციული ციკლის პერიოდისა. მოგზაურობის ან მსგავსი მიზეზების გამო შესვენების შემთხვევაში წინა მარხვა ზედმეტად ითვლება და ამ შემთხვევაში გამოსყიდვის მარხვა თავიდან იწყება. გამოსყიდვის მარხვა შეფერხების გარეშე უნდა ანაზღაურდეს. თუმცა, მიმდინარეობათა შეხედულებები არსებობს, რომლებიც ამბობენ, რომ გამოსყიდვის მარხვა შეიძლება შეწყდეს ავადმყოფობის ან მოგზაურობის მიზეზით და რომ ის შეიძლება გაგრძელდეს, როდესაც ეს საბაბები დასრულდება (იხ. მევვაქ ეთ თაჯ, 5/448).

გამოსყიდვის მარხვა შესვენების გარეშე უნდა ინახებოდეს. თუმცა, მენსტრუალური დღეები, რომლებიც დგება გამოსყიდვის მარხვის დროს, ამ სათვალავში არ შედის. ასეთ შემთხვევაში მორწმუნე მანდილოსნები მარხვას ციკლის გასვლის შემდეგ აგრძელებენ. ისინი ასრულებენ ორ თვეს.  (იბნ ნუჯაიმ, ალ-ბაჰრი, 4/115).

საკმარისია ადამიანმა შეასრულოს ერთი საჯარიმო გამოსასყიდი მარხვა (მარხვა ზედიზედ ორი მთვარის თვის ან სამოცი დღის განმავლობაში) ყველა მარხვისთვის, რომელსაც ადამიანი განზრახ არღვევს კანონიერი საბაბის გარეშე, თუნდაც რამადანის სხვადასხვა თვეში. გარდა ამისა, მან უნდა აანაზღაუროს ყოველი დღის  მარხვა, რომელსაც არღვევს. თუ ადამიანი საჯარიმო გამოსასყიდი მარხვის შესრულების შემდეგ კიდევ დაარღვევს მარხვას, მან გამოსასყიდი მარხვა ისევ უნდა შეასრულოს. (იბნ ალ-ჰუმამი, ფეთჰულ-კადირი, 2/338-340).

ისლამის სწავლულთა უმრავლესობა ამბობს: „ვისაც არ აქვს მარხვის შესაძლებლობა, იხდის გამოსასყიდს, რაც ერთი ღარიბი ადამიანის გამოკვებისთვის საჭირო თანხას უდრის“. (იხ. ალ-ბაქარა, 2/184), თუ ადამიანს გაცდენილი მახვის დავალიანება გააჩნია და ამ დროს სასიკვდილო სარეცელზეა, სასურველია ანდერძის დატოვება აღნიშნული მარხვების გამოსასყიდად შესაბამისი ოდენობის მოწყალების გაღების თაობაზე. თუ ანდერძი არ არსებობს, მემკვიდრეები დანატოვარი ქონების ერთი მესამედის ფარგლებში გასცემენ. (მერღინანი, „ელ ჰიდაე“, 1/124; იხ. სარახსი მებსუდ“, 3/100; იბნ ქუდამე, ელ მუღნი, 3/. 37-38).

გამოსასყიდის გადახდა ხდება დარჩენილი ქონების ერთი მესამედიდან, გარდაცვლილის მიერ დატოვებული ქონებიდან, გასვენების ხარჯებისა და ვალების გამოკლების შემდეგ. თუ გამოსასყიდის თანხა ერთ მესამედზე მეტია, ზედმეტი ნაწილის გადახდა შესაძლებელია მხოლოდ მემკვიდრეების თანხმობით (იბნ აბიდინ, რედდულ მუჰთარ, 2/425).

რამადანის ყოველი დღის მარხვა თავისთავად ცალკე თაყვანისცემის აქტია. ამიტომ აუცილებელია ყოველ დღე მარხვის განზრახვა. ამიტომ, ერთი დღის მარხვის დარღვევა, მეორე დღეს არ უშლის.

ამასთან დაკავშირებით, თუ ადამიანი, რომელმაც რამადანში დაიწყო მარხვა, რამოდენიმე დღე იმარხულა, შემდეგ კი მარხვა აღარ გააგრძელა და დარჩენილი დღეები გამოტოვა, მხოლოდ გაცდენილი დღეების ანაზღაურების ვალდებულებას ექვემდებარება და საჯარიმო გამოსასყიდი არ ევალება. საჯარიმო გამოსასყიდი მარხვა დაწყებული მარხვის უმიზეზოდ დარღვევის სასჯელია და არა დაუცველი მარხვის.

თუმცა, რამადანის თვეში, საპატიო მიზეზის გარეშე მარხვის გაცდენა დიდი ცოდვაა და ადამიანმა ეს უნდა მოინანიოს.  (ებუ დავუდ, „სავმ“, 38 [2396]; იხ. ბუხარი, Savm, 29).

გამოსასყიდი ნიშნავს ფასს, რომელსაც ადამიანი რთული სიტუაციიდან თავის დასახსნელად იხდის. როგორც რელიგიური ტერმინი, გამოსასყიდი აღნიშნავს ფინანსურ ფასს, რომელსაც მორწმუნე იხდის დარღვეული ღვთისმსახურების გამო, რომელის სხვა ფორმით ანაზღაურება არ შეუძლია.

კიდევ ერთი საკითხი, სადაც გამოსასყიდის გადახდის ვალდებულება ჩნდება შაფის მიმდინარეობის მიხედვით, ეხება ორსულ და მეძუძურ ქალებს. დედებმა, რომლებიც შვილის ჯანმრთელობას ძუძუთი კვებისა და ორსულობის გამო უფრთხილდებიან, უნდა აინაზღაურონ ის დღეები, რომლებშიც არ შეეძლოთ მარხვა და გადაიხადონ ფიდია. (ნავავი, ალ-მაჯმუ', 6/267).

გამოსასყიდი არის საკვების რაოდენობა, რომელიც გამოკვებავს ერთ ადამიანს ერთი დღის განმავლობაში ან მისი ფასი. ეს წარმოადგენს იგივე რაოდენობას, რაც ფითრაა. ეს არის გამოსასყიდის მინიმალური ზომა. უკეთესია, ვისაც საშუალება აქვს, მეტი გასცეს (ალ-ბაქარა, 2/184; მარღინანი, ალ-ჰიდაია, 1/124).

მარხვის გამოსასყიდის ოდენობა ფითრის მოწყალებას უდრის. ეს გამოსასყიდი შეიძლება გაიცეს რამადანის დასაწყისში, ან შეიძლება გაიცეს რამადანის დროს ან ბოლოს. მთელი გამოსასყიდი შეიძლება გადაეცეს ღარიბ ადამიანს ერთად, ან რამოდენიმე ღარიბს ცალ-ცალკე. თუ გამოსასყიდის გადახდა არ შეუძლიათ, ამ სიტუაციაში მყოფი ადამიანები ღმერთს პატიებას სთხოვენ,

ჰანაფიების აზრით, მოხუცები, რომლებსაც არ შეუძლიათ მარხვა და ავადმყოფები, რომლებსაც არ აქვთ გამოჯანმრთელების იმედი, თუ მომავალში შეძლებენ მარხვას, უნდა იმარხულონ, თუნდაც ფიდიე გადახდილი ჰქონდეთ. (ქასანი, „ბედაი“, 2/105 მერღინანი, ელ ჰიდაე“, 1/124). მათ მიერ ადრე გაცემული ფიდიე მოწყალებად ჩაითვლება.

მარხვის გამოსასყიდი, ისევე როგორც ფითრის მოწყალება,  ღარიბ მუსლიმებს ეძლევა. მარხვის გამოსასყიდისა და ფითრის საკუთარ შვილებზე ან ოჯახის წევრებზე გაცეა მიუღებელია. ამრიგად, ფითრის, სამარხვო გამოსასყიდისა და ზექათის შემთხვევაში მოქმედებს პრინციპი, რომლის მიხედვითაც ისინი ღარიბ მუსლიმებზე უნდა გაიცეს, მაგრამ არა ოჯახის წევრებზე ან ახლო ნათესავებზე. (ზეილალ, „თებიინ“, 1. /301).

მარხვისთვის გამოსასყიდის გაცემა ვრცელდება იმ ხანდაზმულებზე, რომლებსაც არ აქვთ მარხვის შესაძლებლობა და იმ ავადმყოფებისთვის, რომლებსაც არ აქვთ გამოჯანმრთელების იმედი. აღნიშნული პრაქტიკა ეყრდნობა წმინდა ყურანის აიათს (იხ. ბაქარა, 2/184) აღნიშნული შეღავათი მოიცავს მხოლოდ ზემოთ ჩამოთვლილ ადამიანებს. შესაბამისად, არ არსებობს გამოსასყიდით შეღავათი მათთვის, ვისაც შეუძლია მარხვა, მაგრამ არ მარხულობს. (ბუხარი, თეფსირ (ბაქარა), 26 [4507]; მუსლიმი, სიამ, 149-150 [1145]).

ვინც ლეგიტიმური საბაბის გარეშე არ მარხულობს, უნდა აანაზღაუროს ის მარხვა, და ითხოვოს მონანიება და შენდობა.

ადამიანები, რომლებიც ზედმეტად მოხუცები არიან საიმისოდ,რომ მარხვა შეძლონ, თუ მათი ფინანსური მდგომარეობა შესაფერისია, სამარხვო გამოსასყიდი უნდა გადაიხადონ. (ანუ ერთი დღისთვის ერთი ფითრა) მოწყალება უნდა მიაწოდონ ღარიბს რამადანის ყოველი დღისთვის. ავადმყოფი, რომელსაც არ აქვს გამოჯანმრთელების იმედი, ამავე წესს ექვემდებარება (ბაქარა, 2/184).

ვისაც არ აქვს გამოსასყიდის გადახდის საშუალება, პასუხისმგებლობა ეხსნე ბა(იბნ კუდამე, ალ-მუღნი, 3/38). მათ უნდა მოინანიონ და ღმერთს პატიება სთხოვონ.

ისკათ-ი სავმ მიცვალებულის მარხვის ვალების გაუქმებას ნიშნავს. ისკატი ნიშნავს, რომ რელიგიური ვალდებულებები, როგორიცაა რამადანის მარხვა, აღთქმა და საჯარიმო მარხვები, რომელსაც ადამიანი ვერ ასრულებდა სხვადასხვა მიზეზის გამო, სანამ ცოცხალი იყო,  მისი სიკვდილის შემდეგ გამოსასყიდის გადახდის გზით მცირდება, რაც ათავისუფლებს მას ასეთი ვალებისგან.

„(მარხვა გევალებათ) განსაზღვრულ დღეებში. თუ რომელიმე თქვენგანი ავადაა ან გზაშია, იმარხულოს ამდენივე სხვა დღეებში. ხოლო იმათ, ვისაც შეუძლიათ (მაგრამ  ვერ მარხულობენ უკურნებელი სენის ან სიბერის გამო) გამოისყიდონ უპოვრის გამოკვებით (დილის და საღამოს საკვებით). თუ ვინმე საკუთარი სურვილით იქმს სამადლოს (გამოსასყიდ თანხას დაკისრებულზე ზედმეტს ), ეს მისთვისვეა უკეთესი. და რომ იმარხულოთ, ეს თქვენთვისაა უკეთესი, თქვენ რომ იცოდეთ. (ბაქარა, 2/184) ნათქვამია.

ამ აიათის დებულების მიხედვით, ადამიანები, რომლებსაც არ შეუძლიათ მარხვა ან ვერ მარხულობენ რამადანის დროს ჯანმრთელობის საბაბით, უნდა გადაიხადონ გამოსასყიდი ყოველი დღისთვის, რომლებშიც არ მარხულობდნენ. აიათში ნახსენებია, რომ ვინც ცოცხალია და საკმარისად ჯანმრთელი არ არის მარხვისთვის, გამოსასყიდი უნდა გადაიხადოს.

მარხვის გამოსასყიდის ოდენობა ფითრის მოწყალებას უდრის. ეს გამოსასყიდი შეიძლება გაიცეს რამადანის დასაწყისში, ან შეიძლება გაიცეს რამადანის დროს ან ბოლოს. მთელი გამოსასყიდი შეიძლება გადაეცეს ღარიბ ადამიანს ერთად, ან რამოდენიმე ღარიბს ცალ-ცალკე. თუ გამოსასყიდის გადახდა არ შეუძლიათ, ამ სიტუაციაში მყოფი ადამიანები ღმერთს პატიებას სთხოვენ,

ჰანაფიების აზრით, მოხუცები, რომლებსაც არ შეუძლიათ მარხვა და ავადმყოფები, რომლებსაც არ აქვთ გამოჯანმრთელების იმედი, თუ მომავალში შეძლებენ მარხვას, უნდა იმარხულონ, თუნდაც ფიდიე გადახდილი ჰქონდეთ. (ქასანი, „ბედაი“, 2/105 მერღინანი, ელ ჰიდაე“, 1/124). მათ მიერ ადრე გაცემული ფიდიე მოწყალებად ჩაითვლება.

ვინც რამადანის თვესა და ბაირამს სხვა ქვეყანაში ხვდება, რამადანი და ბაირამი იმ  ქვეყნის მიხედვით უნდა იზეიმოს, თუ ამ ქვეყნის გამოთვლები/კალენდარი განსხვავდება ტუნდაც თურქეთისგან?

ისლამის სამართალმცოდნეების უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ მთვარის დადგომა ხდება იმ მომენტიდან, როდესაც მზის ჩასვლის შემდეგ ახალი მთვარე გამოჩნდება. (იხ. ბუჰარი, „სავმ“, 5, 11 [1900, 1906]; მუსლიმი,.“სიამ“, 3-9 [1080]).

დღეს, ახალი მთვარის დადგომა შეიძლება დადგინდეს გამოთვლებით ყოველგვარი შეცდომის გარეშე. ჩვენში და უმეტეს ისლამურ ქვეყნებში კალენდრები ამ გამოთვლების მიხედვით არის შედგენილი; შესაბამისად განისაზღვრება რამადანი და რელიგიური დღესასწაულები. მეორეს მხრივ, ისლამური ქვეყნების მცირე ნაწილი მთვარის დადგომის მომენტს თავიანთ ქვეყნის ტერიტორიაზე გამოჩენით განსაზღვრავს. ამიტომ არის რომ ზოგჯერ, ზოგ ქვეყანაში რამადანი ერთ დღით ადრე იწყება ან ერთი დღით გვიან. იჯტიჰადში ასეთი განსხვავებებიდან გამომდინარე ღვთისმსახურების შესრულებას ხელს არ უშლის. შესაბამისად, მუსლიმი სხვა ქვეყანაში ჩვეულებრივ აღნიშნავს თავის რელიგიურ დღესასწაულს იმ ქვეყნის კალენდრის მიხედვით, რომელშიც ცხოვრობს.

სამოგზაუროდ წასულმა ადამიანებმა იმსაკისა და იფთარის ჭამა იმის მიხედვით უნდა განსაზღვრონ, თუ სად არიან იმ მომენტში. ფრენის დროს მგზავრს შეუძლია კომპეტენტური პირისაგან მიიღოს ინფორმაცია, თუ სად იმყოფება კონკრეტულ მომენტში და ამის მიხედვით განსაზღვროს მარხვის დასრულების ან დაწყების საკითხი. თუმცა, ძალიან სწრაფი თვითმფრინავებით კონტინენტთაშორისი მოგზაურობის შემთხვევაში, დრო იმსაკსა და იფტარს შორის შეიძლება ძალიან მოკლე ან გრძელი აღმოჩნდეს. ამ შემთხვევაში, მორწმუნეს შეუძლია მარხვა სხვა დროისათვის გადადოს. თუ მარხვა დაწყებული აქვს, მაშინ ასევე შეუძლია იმ ქვეყნის დროის მიხედვით იმარხულოს, საიდანაც გამოემგზავრა.

უწყვეტი მოგზაურობა შეღავათის ლეგიტიმური მიზეზია. არ არსებობს რელიგიური წინააღმდეგობა იმასთან დაკავშირებით, რომ მგზავრებმა ამგვარი შეღავათით ისარგებლოს. როგორც ზოგადი პრინციპი, შეღავათი გრძელდება მანამ, სანამ საბაბი გრძელდება. შესაბამისად, ადამიანები, რომლებიც მუდმივად მოგზაურობაში არიან, ლოცვებს შემოკლებით ასრულებენ. ასევე, მათ საჭიროების შემთხვევაში შუადღისა და სამხრობის, ასევე საღამოსა და ღამის ლოცვები შერწყმის მეთოდით შეასრულონ. ისინი მაქსიმალურად უნდა შეეცადონ, რომ რამადანის დროს იმარხულონ, თუმცა, თუ მოგზაურობის დროს მარხვა უჭირთ,  მარხვის გადადება შეუძლიათ.  

რამადანის პერიოდში ავადმყოფებს, მგზავრებსა და სხვა რელიგიურად უფლებამოსილ პირებს შეუძლიათ არ იმარხულონ და დღის განმავლობაში კვება გააგრძელონ. (ბაქარა, 2/185; იბნ მაჯე, „სიამ“, 11-13 [1664-1670]; იხ. მუსლიმ, „სიამ“, 69 [335]). რამადანის დროს კვების ობიექტების მუშაობა მისაღებია, რათა ამ ადამიანებმა კვების მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება შეძლონ. არ არსებობს რელიგიური წინააღმდეგობა იმის შესახებ, რომ რამადანის პერიოდში კვებითი დაწესებულების ფუნქციონირება მოხდეს. გარდა ამისა, კვებითი ობიექტის მფლობელს ვერ ეცოდინება, ვინ რა მიზეზით არ მარხულობს. რამადანის პერიოდში სასურველია რაც შეიძლება ფარულად ვჭამოთ, რათა  ბავშვებსა და ახალგაზრდებს არ შეექმნათ შთაბეჭდილება, რომ ეს ნორმაა.

მარხვა ნიშნავს ჭამისგან, დალევისა და სქესობრივი კავშირისგან თავის შეკავებას იმსაკის (ფაჯრ ალ-სადიქის) დროიდან მზის ჩასვლამდე ღვთისმსახურების განზრახვით. ასე რომ, მარხვა ინახება დღის განმავლობაში. რამადანის ღამეებში ჭამა, დალევა ან სქესობრივი კავშირი აკრძალული არ არის. მაშასადამე, იფთარსა და იმსაკს შორის ჭამა, დალევა ან სქესობრივი კავშირი ნებადართულია. ამის შესახებ, წმინდა ყურანში ნათქვამია: „თქვენთვის ნებადართულია თქვენს ქალებთან მიახლოება მარხვის ღამეს“. (ბაქარა, 2/187).

მარხვა მოქმედი/მართებული რომ იყოს, აუცილებელია „მარხვის განზრახვა და მორიდება იმ ყველაფერზე, რაც მარხვას არღვევს“. დღის განმავლობაში მეტ-ნაკლებად ძილი მარხვას არ აზიანებს. თუმცა, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ რამადანის დროს ხანგრძლივი ძილი, იმ მიზეზით, რომ მარხვისგან გამოწვეულ დისკომფორტს თავი ავარიდოთ, მარხვის არსთან გარკვეულწილად შეუთავსებელია.

რამადანის მარხვა სავალდებულოა ყველა მუსლიმანისთვის, ვინც სქესობრივ მომწიფებას მიაღწია და ჯანმრთელად ითვლება. ვინც საბაბის გარეშე არ მარხულობს, დიდ ცოდვას სჩადის. შუამავალი ასე გვასწავლის: „თუ ადამიანი რამადანის ერთ დღეს არ მარხულობს ალლაჰის მიერ მინიჭებული ნებართვის გარეშე, მთელი წლის მარხვაც კი ვერ შეცვლის ამ დღეს“. (ებუ დავუდ, „სავმ“, 38 [2396]; იხ. ბუხარი, სავმ, 29).

ამასთანავე, არსებობს მოსაზრებები, რომ ვისაც უწევს მძიმე შრომა ოჯახების სარჩენად და ამ დროს მარხვა ზიანს აყენებს მათ ჯანმრთელობას,  შეუძლიათ იმ დღეებში არ იმარხულონ და  გაცდენილი დღეები მოგვიანებით აანაზღაურონ, ხოლო თუ არ ექნებათ ამის გამოსწორების საშუალება, ყოველი გაცდენილი დღისთვის გამოსასყიდი უნდა გადაიხადონ. (იბნ აბიდინი, რედდულ მუჰთარ, 2/420). თუმცა, ყოველდღიურ საქმეებზე მუშაობა, რომლებიც არც თუ ისე მძიმეა, მარხვის მიტოვების საბაბი ვერ იქნება. წმიდა ყურანში ნათქვამია:

„კაცთ, რომელთაც ვაჭრობა და ყიდვა-გაყიდვა ვერ მოსწყვეტს ალლაჰის მოხსენიებას, ლოცვის აღვლენას და ზექათის გაღებას, მათ ეშინიათ დღის, როცა შეძრწუნდება გულნი და თვალნი“. (ნური, 24/37).

პაციენტმა, რომლის მარხვის შესახებ  სპეციალისტმა ექიმმა დაადგინა, რომ მისი ჯანმრთელობისთვის საზიანოა, შეიძლება არ იმარხულოს რამადანის პერიოდში (იბნ აბიდინ, რედდულ მუჰთარ, 2/422-423). თუ მისი ავადმყოფობა დროებითია, გამოჯანმრთელებისას შეუძლია გამოტოვებული მარხვის ანაზღაურება. თუ მისი ავადმყოფობა მუდმივია, ის იხდის გამოსასყიდს იმ მარხვისთვის, რომელსაც ვერ იცავს. საფუძველი ყურანის შემდეგი აიათია: (მარხვა გევალებათ) განსაზღვრულ დღეებში. თუ რომელიმე თქვენგანი ავადაა ან გზაშია, იმარხულოს ამდენივე სხვა დღეებში. ხოლო იმათ, ვისაც შეუძლიათ (მაგრამ  ვერ მარხულობენ უკურნებელი სენის ან სიბერის გამო) გამოისყიდონ უპოვრის გამოკვებით (დილის და საღამოს საკვებით). თუ ვინმე საკუთარი სურვილით იქმს სამადლოს (გამოსასყიდ თანხას დაკისრებულზე ზედმეტს ), ეს მისთვისვეა უკეთესი. და რომ იმარხულოთ, ეს თქვენთვისაა უკეთესი, თქვენ რომ იცოდეთ“. (ბაქარა, 2/184). ვისაც არ აქვს გამოსასყიდის გადახდის უფლება, ვალდებულება მოხსნილია, სანამ არ იპოვის ამ შესაძლებლობას (იბნ კუდამე, ალ-მუღნი, 3/38).

ქალისთვის მენსტრუაციისა და მშობიარობის პერიოდში ლოცვა და მარხვა აკრძალულია. ამ სიტუაციაში ქალის ლოცვა და მარხვა მართებული არ იქნება. (შაფი ელ უმმ, 1/76-77; საჰნუნ ელ მუდევვენ, 1/151; ჰადდად ელ ჯევჰერა, 1/29; იბნ ჰაზმ ელ მუჰენნა, 1/. 380 მერღანი, ელ ჰიდაე, 1/33-34, იბნ ქუდამე, 1/223-224, რედდულ მუჰთარ, 2/370; ). ყველა მიმდინარეობას შორის არსებობს კონსენსუსი, რომ მენსტრუაციის დროს გამოტოვებული ლოცვები არ ანაზღაურდება, ხოლო მარხვა უნდა შესრულდეს განწმენდის შემდეგ (იბნულ მუნზირ ელ იჯმა, 47-48; ნევევი შერჰუ მუსლიმ, 4/26;, 1/105 ჯეზირი ელ მუზალიბულ ელბია, 1/123).

აღნიშნულ დებულებას ადასტურებს შუამავლის დროინდელი პრაქტიკა, რომლის თანახმადაც აღნიშნულ პერიოდებში ქალები არ მარხულობდნენ. (ბუხარი, ჰაიზი, 20 [321]). მუსლიმი, ჰაიზი, 69 [335]).

რამადანის დროს მარხვისგან თავის შეკავების ერთ-ერთი საბაბი ორსულობა ან ძუძუთი კვებაა. ორსულმა ან მეძუძურმა ქალებმა შეიძლება არ იმარხულონ, თუ ეშინიათ, რომ ამით ზიანს მიაყენებენ საკუთარ თავს ან შვილებს.  ისინი გარკვეული გაგებით ავადმყოფებად ითვლებიან და ასევე არსებობს ჰადისები, რომლებიც მათ ამ შეღავათს უწესებს (ნესაი, „სიამ“, 52 [2274], 62 [2315]; იბნ მაჯე, „სიამ“, 12 [1667]).

ორსულმა და მეძუძურმა ქალმა შეიძლება იმარხულოს, თუ შეძლებს და ბავშვიც არ დაზარალდება. მიზანშეწონილი იქნება ექიმთან კონსულტაცია, რომელიც არის ამ სფეროში ექსპერტი. ქალებს, რომლებსაც არ შეუძლიათ მარხვა კანონიერი მიზეზების გამო, როგორიცაა ორსულობა და ძუძუთი კვება, შეუძლიათ გამოტოვებული მარხვის ანაზღაურება სხვა დროს, როცა შესაფერისი პირობები ექნება (მერღინანი ელ ჰიდაე, 1/124).

ქალები მენსტრუაციის დროს არ ლოცულობენ და არ მარხულობენ. ისინი არ ანაზღაურებენ იმ ლოცვებს, რომლებიც გამოტოვეს, მაგრამ  მარხვას ანაზღაურებენ (ბუხარი, ჰაფიზი, 20 [321]; მუსლიმი, ჰაფიზი, 69 [335]).

მენსტრუალური ციკლის ხანგრძლივობა ყველა ქალს ერთნაირი არ აქვს.  ჰანეფის აზრით, ეს პერიოდი შეიძლება იყოს მინიმუმ სამი და მაქსიმუმ ათი დღე. მენსტრუაციის დღეების ხანგრძლივობა განისაზღვრება წინა გამოცდილების მიხედვით. არარეგულარული სისხლდენის შემთხვევაში სამიდან ათ დღემდე სისხლდენა მენსტრუაციად ითვლება და ამ დღეებში მარხვა არ სრულდება. შემდეგ შეღავათი წყდება. ათი დღის შემდეგ მორწმუნე იბანავებს და იწყებს ლოცვას და მარხვას. სუფთად ყოფნის პერიოდი ორ მენსტრუაციას შორის არ შეიძლება იყოს 15 დღეზე ნაკლები.

ითიქაფის დროს მორწმუნე მიდის მეჩეთში, გარკვეული დღეების განმავლობაში იქ რჩება და უმეტეს დროს ღვთისმსახურებაში ატარებს. ადამიანი, რომელიც  ითიქაფს ასრულებს, ამ პერიოდის განმავლობაში მეჩეთში ცხოვრობს. მას შეუძლია მეჩეთიდან გასვლა თავისი ბუნებრივი საჭიროებისთვის, როგორიცაა ტუალეტში წასვლა, აბდესთის აღება და მსგავსი სხვა. თუ პარასკევის ლოცვა არ აღესრულება იმ მეჩეთში, სადაც ის იმყოფება, მას შეუძლია სხვა მეჩეთში წასვლა პარასკევის ლოცვის აღსასრულებლად. მას არ შეუძლია დაკრძალვის ლოცვაზე გასვლა. თუ მას ეშინია, რომ რაიმე საფრთხე ემუქრებასაკუთარ თავს ან მის ქონებას, ან თუ მას აიძულებენ, მაშინ შეუძლია დატოვოს მეჩეთი ან მესჯიდი, რომელშიც იმყოფება. სხვა შემთხვევაში მეჩეთიდან გასვლა ითიქაფს დაარღვევს. (მერღინანი ელ ჰიდაე, 1/129-131).

არსებობს მრავალი ჰადისი, რომ შუამავალი ითიქაფს ასრულებდა, განსაკუთრებით კი რამადანის ბოლო ათი დღის განმავლობაში. (ბუხარი, ითიქაფი, 1 [2025-2026]; მუსლიმი, ითიქაფი, 1-5. [1171] -1172).

ნებაყოფლობითი ითიქაფის მინიმუმი ერთი დღეა. იმამ ებუ იუსუფმა კი მინიმალური ხანგრძლივობა დღის ნახევარზე მეტით განსაზღვრა; იმამი მუჰამმედი იტიკაფისთვის ერთ საათს საკმარისად მიიჩნევს. (მარღინანი, ალ-ჰიდაია, 1/129). როგორც ზემოთ აღინიშნა, მეჩეთში იტიკაფი განკუთვნილია მამაკაცებისთვის. ქალებს, თავის მხრივ, იტიკაფის აღსრულება საკუთარ სახლებში შეუძლიათ (მერღინანი, ელ ჰიდაე, 1/129).

ყურანის მიხედვით, ყადირის ღამე ათას თვეზე უკეთესია. ყურანი დედამიწას რამადანის თვეში, ამ ღამეს მოევლინა (ბაქარა, 2/185) ასევე იხ. (ყადრი, 97/1). რა თქმა უნდა, ყადირის ღამე რამადანის თვეშია. თუმცა, არსებობს სხვადასხვა ვარაუდი იმის შესახებ, თუ რომელ დღეს შეესაბამება.

მთელი რიგი ჰადისების თანახმად მიიჩნევა, რომ ყადირის ღამე ნამდვილად რამადანის პერიოდშია და ის სავარაუდოდ რამადანის 27-ე ღამეა. ისლამის მკვლევარები აღნიშნავენ, რომ შუამავალი ამ ღამის ღვთისმსახურებაში გატარებას გვირჩევდა. (მუსლიმი, სალათულ მუსაფირინ, 179 [762]).

აბდულლაჰ ბ. ომარის გადმოცემით შუამავალი გვასწავლის, რომ ყადირის ღამე რამადანის 27-ე ღამეში ვეძებოთ.. (აჰმედ ბ. ჰანბელი, ალ-მუსნად, 2/27 [4808]) ის გვირჩევს რამადანის 27-ე ღამე თაყვანისცემაში და ზიქრში გავატაროთ.

მიუხედავად იმისა, რომ ზოგადად მიღებულია, რომ ყადირის ღამე არის რამადანის თვის 27-ე ღამეს (მუსლიმი, სალათულ მუსაფირინ, 179-180 [762]), ასევე არის მოსაზრება, რომ ის რამადანის ბოლო ათი დღის კენტ ღამეებშია. (ბუჰარი, ფაზლუ ლეილ ყადირ, 3 [2017] მუსლიმ, სიამ, 207 [1165]) ან არსებობს სხვადასხვა გადმოცემა ბოლო შვიდი ღამის განმავლობაში ჩხრეკის შესახებ (ბუჰარი, ფაზლუ ლეილ ყადირ,, 2 [2015- 2016] მუსლიმ, სიამ, 205-206 [1165]. ამიტომ რეკომენდირებულია რამადანის ბოლო ღამეებში ისე მოვიქცეთ, თითქოს თითოეული ყადირის ღამე იყოს.

ანალური ექოსკოპიის ჩატარება; მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ ნიშნავს ჭამას ან დალევას, მარხვას არღვევს და ეს ხდება მოწყობილობის მეშვეობით წყლის მიცემისას. თუმცა, თუ აღნიშნულ პროცედურებში მოწყობილობების გამოყენებისას წყალი, ზეთი ან მსგავსი საკვები ნივთიერებები არ მოხვდება საჭმლის მომნელებელ სისტემაში, ანალური ექოსკოპიის ჩატარება მარხვას არ არღვევს.

ვინაიდან ქალის რეპროდუქციულ ორგანოებში არ ხდება საჭმლის მონელება, ტრანსვაგინალური პროცედურები, როგორიცაა საშვილოსნოს ექოსკოპია, გინეკოლოგიური გამოკვლევა, ნაცხის ტესტი და ბიოფსია, მარხვას არ არღვევს.

მარხვა ნიშნავს ჭამისგან, დალევისა და სქესობრივი კავშირისგან თავშეკავებას ალიონიდან (ფაჯრ ალ-სადიკ) მზის ჩასვლამდერ. მარხვის დროს აკრძალული ნებისმიერი ქმედება მარხვას არღვევს. (მერრინანი ელ ჰიდაე, 1/120-121; იბნ აბიდინ, რედდულ მუჰთარ, 2/371).

ისეთი პროდუქტების გამოყენება, როგორიცაა სიგარეტი, ჩილიმი და ნარკოტიკული საშუალებები, ასევე შედის მარხვის აკრძალვებში (იბნ აბიდინ რედდულ მუჰთარ, 2/395, 410). ამ ნივთიერებების მოხმარებით მარხვა ირღვევა.

რელიგიურ კითხვებზე პასუხის გაცემის კომისიის მიერ მომზადებული იქნა თემა „გამოკვლევისა და მკურნალობის მეთოდები, რომლებიც არღვევენ და არ არღვევენ მარხვას“.  შედეგად დადგინდა;

ბევრი ადამიანი  ჯანმრთელობის სხვადასხვა პრობლემაის გამო მკურნალობს. დღეს  მრავალი გამოკვლევისა და მკურნალობის მეთოდი გაჩნდა, რომლებიც  შუამავლის დროს არ არსებობდა. ზოგიერთ პაციენტს, რომელიც მკურნალობს, ასევე სურს , რომ მარხულობდეს, თუმცა, ყოყმანობენ იმაზე, დააზარალებს თუ არა მათ მარხვას ეს მკურნალობისა და გამოკვლევის მეთოდები და ამ საკითხზე ინფორმაციას ითხოვენ.

მარხვა, ისლამის ხუთი ძირითადი პრინციპიდან ერთ-ერთი, არის ღვთისმსახურება, რომელიც სრულდება ჭამისგან, დალევისა და სქესობრივი კავშირისგან თავის შეკავებით ალიონიდან მზის ჩასვლამდე. წმინდა ყურანში ნათქვამია: „ნებადართული იქმნა თქვენთვის მარხვის დროს ღამით ცოლებთან თანაცხოვრება, ისინი სამოსელია თქვენი და თქვენ ხართ  სამოსელი  მათი. ალლაჰმა იცოდა, რომ თავს იწვალებდით, ამიტომაც მიიღო თქვენი სინანული და მოგიტევათ. ახლა შეგიძლიათ თანაეცხოვროთ მათ და ეძიოთ, რაც ალლაჰმა დაგიწესათ. ჭამეთ და სვით, ვიდრე განთიადისას თეთრი ძაფი განირჩევოდეს შავი ძაფისგან. მერე სრულჰქმენით მარხვა ღამემდე და როცა სამლოცველოებში ღვთისმსახურებად ხართ შემდგარი (იღთიქაფის[1] დროს) არ ეთანაეცხოვროთ მათ (ცოლებს). ესაა  საზღვრები ალლაჰისა და არ მიუახლოვდეთ მათ. ასე განუმარტავს ალლაჰი ხალხს თავის აიათებს, ეგების  დაცული იქმნან ყოველივე ცუდისგან“. (ბაყარა 2/187)

 შესაბამისად, მარხვა ნიშნავს ჭამისგან, დალევისა და სქესობრივი კავშირისგან თავის შეკავებას ღვთისმსახურების განზრახვით და რომელიმე მათგანის გაკეთება მარხვას არღვევს. ამ საკითხზე ყველა მუსლიმი მეცნიერი თანხმდება. რაც შეეხება სხვა საკითხებს, გარდა ჭამის, სასმელისა და სქესობრივი კავშირისა, ისლამის მკვლევარები მსჯელობენ და აღწევენ კონკრეტულ დასკვნებს.

მარხვა არის თაყვანისცემის აქტი, რომლის შესახებაც ყველა მუსლიმანმა უნდა იცოდეს, როგორ უნდა შეასრულოს იგი და ასევე უნდა იცოდეს რა აბათილებს ან არ არღვევს ამ ღვთისმსახურებას.

ზემოაღნიშნული ახსნა-განმარტებების გათვალისწინებით, გამოკვლევისა და მკურნალობის მეთოდები, მარხვასთან აკავშირებით,  შეიძლება  შემდეგნაირად შეფასდეს:

ა) ასთმით დაავადებულთა მიერ გამოყენებული სპრეი.

ფილტვებით დაავადებული პაციენტების მიერ გამოყენებული სპრეის 1/20 მლ ერთი გამოყენებისას, ძალიან მცირე რაოდენობა შეიწოვება პირში. მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი შეიწოვება პირის ღრუსა და ტრაქეის კედლებში და ქრება. არ არსებობს ზუსტი ინფორმაცია იმის შესახებ, რჩება თუ არა ეს ნაწილი და აღწევს თუ არა კუჭში ნერწყვის მეშვეობით. მცირე განბანვის დროს (აბდესი)პირის ღრუში დარჩენილ წყალთან შედარებით, ეს რაოდენობა ძალიან მცირეა. თუმცა, არსებობს ჰადისი (დარიმი, სავმ, 21) და ისლამის მკვლევართა კონსენსუსი იმის შესახებ, რომ მარხვა არ დაირღვევა, თუ წყლის დარჩენილი რაოდენობა, რომელიც განბანვის დროს პირის ღრუში მოხვდება, მიაღწევს კუჭამდე. გარდა ამისა, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ნამსხვრევები და ქიმიკატები მისვაკიდან კუჭამდე აღწევს, ჰადისის ავთენტურ წყაროებში ნათქვამია, რომ შუამავალი მარხვისას მისვაქს იყენებდა (ბუხარი, სავმ, 27; თირმიზი, სავმ, 29).

ამრიგად, თუ ასთმით დაავადებული ადამიანის ჯანმრთელობა მარხვისთვის  შესაფერისია და მას არ აქვს სხვა დაავადებები, ჟანგბადის შემცველი წამალი, რომლის პირის ღრუში შესხურება ხდება კომფორტულად სუნთქვისთვის,  მარხვას არ არღვევს.

ბ) თვალის წვეთები

სპეციალისტ ოფთალმოლოგებისგან მიღებული ინფორმაციით, თვალში ჩავარდნილი წამლის რაოდენობა ძალიან მცირეა (50 მიკროლიტრი, რაც 1 მილილიტრის 1/20-ია) და მისი ნაწილი გარეთ გამოდის, ნაწილი კი - შიგნით, თვალისა და ცხვირის ღრუს დამაკავშირებელ არხებში და მის ლორწოვან გარსში ჩადის და  ორგანიზმში შეიწოვება. არსებობს შესაძლებლობა, რომ წვეთების ძალიან მცირე ნაწილი მოხვდეს საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში. როდესაც ეს ინფორმაცია ფასდება ზემოთ მოცემულ ინფორმაციასთან ერთად, დგინდება, რომ  თვალის წვეთები მარხვას არ არღვევს.

გ) ცხვირის წვეთები

სამკურნალო მიზნებისთვის ცხვირში ჩაწვეთებული წამლის ერთი წვეთი არის დაახლოებით 0,06 სმ3. მისი ნაწილი შეიწოვება ცხვირის კედლებით, ხოლო ძალიან მცირე ნაწილი კუჭამდე აღწევს. ეს შეიძლება შეფასდეს როგორც „მაფუვი“, „მაზმაზას“ შემთხვევაში. როგორც მაზმაზაში.

დ) ენის ქვეშ წამლის ჩადება.

ზოგიერთი სახის გულის დაავადების დროს ენის ქვეშ მოთავსებული წამალი პირდაპირ შეიწოვება პირის ღრუს ქსოვილით და ერევა სისხლს, რაც ხელს უშლის ინფარქტის განვითარებას. ვინაიდან მოცემული პრეპარატი შეიწოვება და ნადგურდება პირის ღრუში და არაფერი აღწევს კუჭამდე, მისი გამოყენება მარხვას არ არღვევს.

ე) ენდოსკოპიის, კოლონოსკოპიის, ანალური ან სასქესო ორგანოების ექოსკოპიის ჩატარება.

ენდოსკოპიის დროს, რომელიც ტარდება კუჭის დასათვალიერებლად ან მისი ნაწილის ამოსაღებად კუჭში დაავადების გამოსავლენად, სამედიცინო მოწყობილობა ჩერდება კუჭში პირის ღრუში და პროცედურის დასრულების შემდეგ ხდება მისი ამოღება. კოლონოსკოპიაში, რომელიც ტარდება ნაწლავების შიდა ნაწილის დასათვალიერებლად ან მსხვილი ნაწლავის დაავადების დიაგნოსტიკის მიზნით, მოწყობილობა იგზავნება ანუსიდან ნაწლავებში და პროცედურის დასრულების შემდეგ მისი ამოღება ხდება. კოლონოსკოპიის დროს,  თითქმის ყოველთვის, ხოლო ენდოსკოპიის დროს ყოველთვის წყალი შეჰყავთ მოწყობილობის მეშვეობით, რათა უზრუნველყოფილ იქნას შესამოწმებელი ადგილის სისუფთავე. ენდოსკოპია ან კოლონოსკოპია; ანალური ან სასქესო ორგანოების ექოსკოპიის ჩატარება, მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ ნიშნავს ჭამას ან დალევას, მარხვას არღვევს, რადგან წყალი აპარატის მეშვეობით ადამიანის ორგანიზმს მიეწოდება. თუმცა, თუ წყალი, ზეთი ან მსგავსი საკვები ნივთიერებები არ შედის საჭმლის მომნელებელ სისტემაში მოცემული მოწყობილობების გამოყენებისას, ენდოსკოპია, კოლონოსკოპია ან ანალური ან სასქესო ორგანოების ექოსკოპია მარხვას არ არღვევს.

ვ) საშარდე გზების ვიზუალიზაცია, სადინარში მედიკამენტების შეყვანა

საშარდე გზებში შემავალი მოწყობილობები ან მიღებული მედიკამენტები მარხვას არ არღვევს.

ზ) ანესთეზია

ანესთეზია არის ნერვიული გზების გადაცემის ბლოკირება სხვადასხვა დონეზე, რომლებიც გადასცემენ ტკივილს. არსებობს სამი სახის ანესთეზია: ადგილობრივი, რეგიონალური და ზოგადი ანესთეზია. მცირე ოპერაციებში, ანესთეზიას, რომელიც გამოწვეულია მედიკამენტების მიღებით, რომლებიც ხელს უშლიან გადაცემას ქირურგიული ზონის უშუალო გარემოში, ეწოდება ადგილობრივი ანესთეზია. რეგიონული ანესთეზია არის ანესთეზია, რომელიც იქმნება მედიკამენტების შეყვანით ზურგის ტვინში ან დიდი ნერვული ჯგუფის მიერ ზურგის ტვინში მისვლამდე წარმოქმნილ კვანძებში, რათა თავიდან იქნას აცილებული ტკივილის  გადაცემა სხეულის უფრო დიდ უბნებზე, როგორიცაა ზურგის ქვედა ნაწილი. თუ პაციენტს აძინებენ და თავის ტვინის დონეზე ტკივილის შეგრძნება აღკვეთილია, ამ ტიპის ანესთეზიას ზოგადი ანესთეზია ეწოდება.

ანესთეზია იქმნება ორგანიზმში მედიკამენტების შეყვანით სუნთქვის ან ინექციის გზით. ინჰალაციის ან ინექციით შეყვანილი ანესთეზია არ აღწევს კუჭში და არ გულისხმობს ჭამას ან დალევას. თუმცა, რეგიონალური და ზოგადი ანესთეზიის დროს, გადაუდებელ სიტუაციებში, იხსნება სისხლძარღვთა წვდომა მედიკამენტებისა და სითხეების შესაყვანად და ეს გახსნა უზრუნველყოფილია შრატის შეყვანით მთელი პროცედურის განმავლობაში. ამ მხრივ ადგილობრივი ანესთეზია ხელს არ უშლის მარხვის ჯანმრთელობას. მეორე შემთხვევაში მარხვა ირღვევა, რადგან შრატი შეჰყავთ რეგიონალური და ზოგადი ანესთეზიის დროს.

თ) ყურის წვეთები და ყურის დაბანა

ვინაიდან ყურის დამცავი ბლოკავს ამ არხს, წყალი ან წამალი ყელამდე არ აღწევს. ამიტომ წამლის ყურში ჩაშვება ან ყურის დაბანა მარხვას არ არღვევს. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ყურის დამცავზე ხვრელია, ყურში ჩავარდნილი წამალი შეიწოვება ყურში, ამიტომ წამლის არცერთი ან ძალიან მცირე ნაწილი არ მიაღწევს კუჭამდე. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ეს რაოდენობა მარხვის დროს ეპატიებათ. თუმცა, თუ ყურის აპკი პერფორირებულია, შესაძლებელია ყურის დაბანისას წყალი მოხვდეს კუჭში. ამიტომ, თუ ნორმაზე მეტი წყალი მიაღწევს კუჭში, მარხვა ირღვევა.

ი) სუპოზიტორიების გამოყენება, კლიმატური ჩაქრობის

რექტალურად, როგორც ტკივილგამაყუჩებელი, სიცხის დამწევი ან სხვა მიზნებისათვის; ფერალის სუპოზიტორია გამოიყენება სოკოების და ზოგიერთი გინეკოლოგიური დაავადების სამკურნალოდ. ინემა არის მსხვილი ნაწლავიდან განავლის ამოღება სამედიცინო ოპერაციის წინ ან ყაბზობის შემთხვევაში ანუსის მეშვეობით სითხის შეყვანის გზით.

საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება საჭმლის მომნელებელი მილისა და საჭმლის მომნელებელი ჯირკვლებისგან, დაწყებული პირით და დამთავრებული ანუსით. საჭმლის მომნელებელი მილი იწყება პირით. ფარინქსი მდებარეობს პირის უკანა მხარეს. შემდეგ მოდის საყლაპავი, კუჭი, წვრილი ნაწლავი, მსხვილი ნაწლავი, სწორი ნაწლავი და ანუსი. საჭმლის მონელება სრულდება წვრილ ნაწლავებში. მსხვილ ნაწლავებში მხოლოდ წყალი, გლუკოზა და ზოგიერთი მარილი შეიწოვება. არ არსებობს კავშირი ქალის სასქესო ორგანოსა და საჭმლის მომნელებელ სისტემას შორის.

ამიტომ ქალის ინტიმური ნაწილებიდან გამოყენებული სუპოზიტორები მარხვას არ არღვევს. რექტალურად გამოყენებული სუპოზიტორები, მიუხედავად იმისა, რომ შედის საჭმლის მომნელებელ სისტემაში, მარხვას არ წყვეტენ, რადგან საჭმლის მონელება სრულდება წვრილ ნაწლავში, სუპოზიტორებს არ აქვთ საკვების მიწოდების უნარი, ხოლო რექტალურად სუპოზიტორიის მიღება არ ნიშნავს ჭამას და დალევას.

არსებობს ორი სიტუაცია, როდესაც საქმე ეხება კლიზმის არსებობას; ვინაიდან წყალი, გლუკოზა და ზოგიერთი მარილი შეიწოვება მსხვილ ნაწლავებში, მარხვა ირღვევა, თუ ნაწლავებში მიეწოდებათ საკვების შემცველი სითხე, ან თუ მოცემული წყალი რჩება ნაწლავებში ისე, რომ შეიწოვება და მარხვის დარღვევისთვის საკმარისი აღმოჩნდება. თუმცა, თუ წყალი ნაწლავებში შესვლისთავანე გამოიღვრება და ნაწლავები სასწრაფოდ გაიწმინდება, მარხვა არ ირღვევა, რადგან მიღებულ წყალთან ერთად გამოიდევნება ნაწლავში არსებული განავალი და ნაწლავშ ძალიან ცოტა წყალი რჩება.

კ) ინექციის მიღება, პაციენტისთვის შრატისა და სისხლის მიცემა

დაარღვევს თუ არა ინექცია მარხვას, შეიძლება შეფასდეს მისი დანიშნულებისამებრ. ინექციები კეთდება ისეთი მიზნებისთვის, როგორიცაა ტკივილის შემსუბუქება, მკურნალობა, ორგანიზმის წინააღმდეგობის გაზრდა და საკვების მიწოდება. არასაკვები და არარეკრეაციული ინექციები არ არღვევს მარხვას, რადგან არ გულისხმობს ჭამას ან დალევას. თუმცა, საკვები და/ან რეკრეაციული ინექციები მარხვას არღვევს, თუ საკვები დანამატებია გამოყენებული.

ლ) დიალიზი

თირკმლის უკმარისობის მქონე პაციენტებისთვის გამოიყენება ორი სახის დიალიზი: პერიტონეალური დიალიზი და ჰემოდიალიზი.

პერიტონეალური დიალიზი არის სისხლის მავნე ნივთიერებებისგან გაწმენდისა და სითხის ბალანსის შენარჩუნების პროცესი პაციენტის საკუთარი მუცლის მემბრანის გამოყენებით მუცლის ღრუში შეყვანილი სპეციალური ხსნარის მეშვეობით. ჰემოდიალიზი არის სისხლის გაწმენდის პროცესი სხეულის გარეთ აპარატის დახმარებით და დაბრუნდება სხეულში. სისხლს იღებენ პაციენტის მკლავიდან ნემსის გამოყენებით. ჰემოდიალიზის აპარატი ფილტრავს მავნე ნივთიერებებს და ზედმეტ წყალს ფილტრის მეშვეობით, რომელსაც ეწოდება დიალიზატორი. გაფილტრული სუფთა სისხლი უბრუნდება პაციენტის ვენაში მეორე ნემსით. ამ პროცედურის დროს ზოგჯერ საჭიროა სითხის შემცველი საკვების მიცემა.

შესაბამისად, პაციენტისთვის სითხის მიცემის გარეშე ჩატარებულ ჰემოდიალიზის დროს მარხვა არ ირღვევა. სხვა ტიპის დიალიზის დროს მარხვა წყდება, რადგან ორგანიზმს საკვების შემცველი სითხე მიეწოდება.

მ) ანგიოგრაფიის ჩატარება

ოპერაცია, რომელიც ცნობილია როგორც ანგიოგრაფია, ტარდება დიაგნოსტიკისა (ანგიოგრაფიის) და მკურნალობის მიზნით. ანგიოგრაფია ნიშნავს სხეულის სისხლძარღვების ვიზუალიზაციას. ფილმები, რომლებსაც ანგიოგრამები ეწოდება, მიიღება ვენაში წამლის სახელწოდებით კონტრასტული მასალის შეყვანით, რაც ვენებს ხილვადს ხდის. ანგიოგრაფიის წყალობით ხდება ორგანოების მკვებავი სისხლძარღვების ვიზუალიზაცია და შესაძლებელია სისხლძარღვთა დაავადებების ან ამ გემებით კვებავს ორგანოების დიაგნოსტიკა.

მიიღება დიაგნოსტიკური ინფორმაცია. ანგიოგრაფიის კლასიკური მეთოდი, რომელიც გამოიყენება სამკურნალოდ, არის ანგიოპლასტიკა. ეს კეთდება ვიწრო ან მთლიანად დაბლოკილი ვენების ხელახლა გასახსნელად სპეციალური ხელსაწყოებით, რომელსაც ეწოდება ბუშტები ან სტენტები.

ამ ინფორმაციის გათვალისწინებით, როგორც ანგიოგრაფიის, ასევე ანგიოპლასტიკის ოპერაციების დროს არ იგულისხმება ჭამა და დალევა, შესაბამისად მარხვა არ ირღვევა.

ნ) ბიოფსიის ჩატარება

სხეულის რომელიმე ორგანოდან ანალიზისთვის (ბიოფსიის) აღება მარხვას არ არღვევს.

ო) სისხლის დონაცია

რაც შეეხება სისხლის დონორობას, არსებობს ჰადისი: ჰაჯამათის გაკეთება მარხვას არღვევს“. (ებუ დავუდ, სიამ, 28), ისლამის მკვლევართა ნაწილი მიიჩნევს, რომ სისხლის დონაციით მარხვა ირღვევა, თუმცა არსებობს ასევე ჰადისი,რ ომ შუამავალმა მარხვის დროს ჰაჯამათი გაიკეთა. (ბუხარი, სავმ, 32; აბუ დაუდი, სიამ, 29), შესაბამისად, ისლამის მკვლევართა მეორე ნაწილი ამბობს, რომ სისხლის შეწირვა მარხვას არ არღვევს.

პ) მალამო და სამკურნალო ლენტი

სხეულზე წასმული ზეთი, მალამო და მსგავსი ნივთიერებები შეიწოვება სისხლში კანზე არსებული ფორების და კანქვეშა კაპილარების მეშვეობით. თუმცა, კანის მიერ ეს შეწოვა ძალიან მცირე და ნელია. მეორე მხრივ, ეს არ ნიშნავს ჭამას და დალევას. ამ მხრივ, კანზე წასმული მალამო ან სამკურნალო მაზები მარხვას არ არღვევს.

დასასრულს;

ა) ჩვენი რელიგია ავადმყოფებს და მკურნალობის პროცესში მყოფ ადამიანებს საშუალებას აძლევს არ იმარხულოონ. ამ მიზეზით, ადამიანებს, რომელთა მკურნალობაც გრძელდება, შეუძლიათ გადადონ მარხვა ჯანმრთელობის აღდგენამდე და მკურნალობის დასრულებამდე. თუმცა, თუ მათ სურთ გააგრძელონ მარხვა ყველასთან ერთად რამადანის დროს და მარხვისთვის სხვა დაბრკოლება არ არსებობს, მიზანშეწონილია ურჩიოთ მათ გაიარონ გამოკვლევა და მკურნალობა იფთარის შემდეგ.

ბ) ასთმით დაავადებულთა მიერ გამოყენებული სპრეი; თვალის, ყურის და ცხვირის წვეთები; ვისაც ყურის ბუდეზე ნახვრეტი არ აქვს, ყურები უნდა დაიბანოს; სუბლინგვალურად გამოყენება; საშარდე გზების ვიზუალიზაცია, საშარდე გზებში მედიკამენტების შეყვანა; ენდოსკოპია ან კოლონოსკოპია, იმ პირობით, რომ წყალი, ზეთი ან სხვა საკვების მსგავსი ნივთიერებები არ მოხვდება სხეულში; ანალური ან სასქესო ორგანოების ექოსკოპიის ჩატარება; ადგილობრივი ანესთეზიის გამოყენება; რექტალური და გენიტალური სუპოზიტორების გამოყენება; ნაწლავების გაწმენდა, იმ პირობით, რომ ნაწლავები გაიწმინდება ნაწლავებში წყლის მიცემისთანავე; ჰემოდიალიზის ჩატარება პაციენტისთვის სითხის გარეშე; საკვები და არასასურველი ინექციები; ანგიოგრაფიის, ბიოფსიის, სისხლის დონორობის, მალამოს წასმა ან სხეულზე სამკურნალო ლენტის წასმა მარხვას არ არღვევს.

გ) საკვები და რეკრეაციული ინექციების მიღება; საკვების შემცველი სითხეების მიცემა ნაწლავებში ან ოყნას, რათა შეიწოვოს საკმარისი წყალი მარხვის გასაწყვეტად; წყლის, ზეთის ან სხვა საკვების მსგავსი ნივთიერების ორგანიზმში მოხვედრის შემთხვევაში, ენდოსკოპია ან კოლონოსკოპია არ არის რეკომენდებული; რეგიონალური და ზოგადი ანესთეზია; თუ ყურის ბუდე გახეულია და ყური ისე დაიბანეთ, რომ იმდენი წყალი მოხვდეს კუჭში მარხვის გასაწყვეტად, პერიტონეალური დიალიზი და ჰემოდიალიზი ვენაში შრატის შეყვანა  მარხვას არღვევს.

[1] რამადნის ბოლო ათი დღის მეჩეთში გატარება ღვთისმსახურებისათვის

რამადანის დროს მარხვა არის ვალდებულება, რომელიც ყველა პასუხისმგებელმა მუსულმანმა უნდა შეასრულოს. ამ მარხვის ლეგიტიმური საბაბის გარეშე შეუსრულებლობა დიდი ცოდვაა.

ერთ-ერთი საბაბი წმინდა ყურანში, რომელიც ნებადართულია რამადანის დროს  არის ავადმყოფობა. სურა ალ-ბაქარას 184-ე აიათი საშუალებას იძლევა, რომ მარხვა შეიძლება გადაიდოს ავადმყოფობის შემთხვევაში და ანაზღაურდეს სხვა დღეებში, როდესაც ჯანმრთელობა აღდგება, და ამბობს, რომ თუ ადამიანი ამასაც ვერ შეძლებს, გამოსასყიდი უნდა გადაიხადოს. ისლამის მკვლევარებმა თქვეს, რომ თუ არსებობს ავად გახდომის შესაძლებლობა, ან დაავადება გაიზრდება ან გახანგრძლივდება, ის ასევე შედის ამ ფარგლებსში და ამ შემთხვევაში მარხვა შეიძლება გადაიდოს (იხ. სეჰნუნ ელ მუდევვენე, I, 278-279). ელ მუჰეზზებ, I, 328; ამიტომ, ავადმყოფად ითვლება ისიც, რომელსაც ექიმი აცნობებს, რომ ავად გახდება, თუ იმარხულებს. (მუვათთა, სიამ, 52).

შესაბამისად, ადამიანს, რომლის ექიმიც მიუთითებს, რომ მარხვის შემთხვევაში, სავარაუდოდ მისი ავადმყოფობა გართულდება, შეუძლია გადადოს რამადანის მარხვა, რათა მოგვიანებით იმარხულოს. (ბაქარა 2/286).